Wat heeft de paashaas met het paasfeest te maken?

opinie

Frank G. Bosman, cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Theology

Opinie

Laatmoderne cultuurchristenen als we zijn, associëren we Pasen vooral met gezelligheid en familiebezoek. Maar het lentefeest gaat ook over vrijheid.

Op paasochtend zit de familie Marsh uit de Amerikaanse cartoonserie South Park aan het traditionele ontbijt. Terwijl iedereen zijn eitjes zit te verven, vraagt zoon Stan: "Wat doen we hier eigenlijk?" Zijn vader Randy antwoordt: "Wat bedoel je? Het is Pasen!" Stan: "Maar waarom verven we dan eieren?" Randy: ".... omdat de paashaas ze dan kan verstoppen." Stan: "Ja, maar waarom?"

Randy: "Stanley, met Pasen vieren we dat Jezus werd opgewekt nadat hij voor onze zonden werd gekruisigd." Stan: "Ik zie de logica er niet van in. Er lijkt een enorm gat te zitten tussen Jezus die aan het kruis sterft, en een reusachtige haas die eieren verbergt." En zo buitelen de South Parkers over elkaar heen om een wereldwijd hazencomplot te ontmaskeren dat de ware betekenis van Pasen tot in de spelonken van het Vaticaan verborgen houdt.

De Marshes hebben nog een redelijk goede religieuze kennis. Pa weet nog te vertellen dat Pasen met de verrijzenis van Jezus te maken heeft. Bovendien weet hij zelfs nog te theologiseren dat de reden voor Jezus' dood iets met onze verlossing te maken heeft. Over de eieren weet hij bijna niets te vertellen.

In de real world is het omgekeerd: elk jaar verschijnen er onderzoekjes die uitwijzen dat zo weinig mensen nog weten wat Pasen eigenlijk betekent. Laat-moderne cultuurchristenen als we zijn, associëren we Pasen vooral met gezelligheid en familiebezoekjes.

Wat betekent Pasen voor onze ontkerkelijkte wereld? In ieder geval is het verhaal van tweeduizend jaar geleden nog immens populair. Denk aan het blijvende succes van Jezusfilms als 'The Passion of the Christ' (met Mel Gibson als Jezus) of 'Jesus Christ Superstar', en de onuitroeibare gewoonte om in de week voor Pasen naar de Matthäuspassion te gaan luisteren. Krantenkolommen, ook in Trouw, worden dan volgeschreven over de goddelijke inspiratie van Bach en over de vraag of je van diens werk meer geniet als je in Bachs God gelooft.

Ons woord 'Pasen' komt van het Hebreeuwse woord pesach. Tijdens het Pesach-feest herdenken joden wereldwijd de bevrijding uit hun eigen duisternis van onderdrukking en discriminatie. Mozes leidde hen uit de slavernij van de Egyptische farao naar het beloofde land van melk en honing waar het - spreekwoordelijk - eeuwig zomer is.

Niet voor niets is Pasen ook een natuurfeest. Het licht van de zon heeft het weer gewonnen van de koude van de nacht. Het is tijd voor vreugde en vruchtbaarheid, voor eieren en hazen. Ook Jezus vierde de laatste maaltijd van zijn leven de Pesach-maaltijd. Ook bij Jezus ging het om de bevrijding uit slavernij. Niet uit de benauwdheid van Egypte, maar uit de geestelijke slavernij van elke mens aan aardse zaken als geld, macht en seks.

Mozes kon volgens de overlevering het Beloofde Land niet binnentreden. Jezus betaalde voor zijn visioen van vrijheid en gelijkheid de ultieme prijs: zijn leven. Vandaag, op Goede Vrijdag, sloeg de Romeinse overheid hem aan het kruis, als de zoveelste opstandeling in een lange rij. Het betekende geen klinkklare overwinning voor Jezus. Zijn missie leek mislukt. Je ziet God de Vader als het ware in tranen naar beneden kijken. Hij snapt er niets van. Mislukt.

Maar het Jezusverhaal loopt anders dan andere verhalen. Drie dagen later stond Hij op, volgens de overlevering, als ultiem symbool van de lichtende ziel die de koude nacht van de dood overwint. En of Jezus nu 'in het vlees' of 'in de Geest' opstond, doet even niet ter zake. Hij leeft, want we spreken nog steeds over Hem, terwijl alle andere namen ons zijn ontschoten. Vanwege dat kruis, op Goede Vrijdag. Geen enkel ander mens heeft zo uitdrukkelijk Zijn stempel op onze westerse samenleving gedrukt dat die Man aan het kruis.

Het verhaal van Pasen gaat over de overwinning op een leven dat maar voortkabbelt richting graf. 'Onrustig is mijn hart tot het rust vindt in U, o God', dicht de beroemde kerkvader Augustinus. Met zijn kruis blokkeert Christus onze dagdagelijkse gang van zaken. Hij wijst met Zijn kruis van de aarde naar de hemel en symboliseert daarmee de hoop dat al ons zwoegen en zweten zinvol zal blijken te zijn. Geen mens heeft voor niets geleefd. 'We zitten neer onder geween,' aldus de tekst van de Matthäuspassion. Het zijn tranen van blijdschap, want we zijn vrij. Wie naar de Gekruisigde opkijkt, is vrij van de tredmolens van Egypte, vrij van al wat ons verslaafd houdt.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie