ColumnBas den Hond

Wat er ook gebeurt, Donald Trump moet denken dat hij wint

Het was een bijna terloopse, maar heel veelzeggende opmerking van Donald Trump aan het begin van zijn persconferentie vrijdag. “Zoals jullie weten, is Europa net aangewezen als hotspot, en die grens hebben we een tijdje terug gesloten. Dus daar waren we gelukkig in - vanwege talent of geluk, noem het hoe je wil.”

Alles zat erin: een gebrekkig inzicht in wat belangrijk is en wat bijzaak in de corona-crisis; het afschilderen van het coronavirus als een bedreiging die nog steeds van buiten komt en een centrale plaats voor de waardering die iedereen moet hebben voor de president.

Dat laatste was duidelijk vooral de reden dat Trump alweer nationaal aan het woord kwam, twee dagen nadat hij een toespraak vanuit het Oval Office had gehouden die niet goed was gevallen. In plaats van de Amerikanen meer vertrouwen te geven in de goede afloop, had hij verwarring gezaaid, onder andere over de reikwijdte van zijn inreisverbod uit Europa. De dagen daarna was de beurs aan een duikvlucht begonnen. Een herkansing was geboden.

Vage beloftes

Inhoudelijk was het optreden van vrijdag niet veel beter dan dat van woensdag. Opnieuw werden er dingen beloofd die niet echt waargemaakt konden worden. De plannen voor testlocaties op de parkeerterreinen van grote winkel- en drogisterijketens als Walmart en CVS zijn nog niet uitgewerkt. De website die Google voor de regering gaat maken, waarop je kunt zien of je getest moet worden en waar dat dan kan, is nog niet klaar voor een landelijke uitrol. Die was ook eigenlijk alleen voor zorgverleners bedoeld, maar omdat Trump aankondigde dat hij voor iedereen was, paste Google het plan inderhaast aan. De beurs pakte wel een deel van de geleden verliezen terug terwijl hij aan het woord was, en daar was Trump enorm mee in zijn nopjes. “Dat was een bijzonder gezicht. Misschien moeten we dit elke dag doen”, grapte hij volgens website Politico van achter de schermen tegen medewerkers. “Misschien vijf keer per dag!”

Die opluchting is voorstelbaar, want een beurskrach maakt een hoop Amerikanen ongelukkig. Terwijl in Nederland de beurs indirect invloed heeft op de veiligheid van de pensioenen – naast bijvoorbeeld de rentestand – geldt voor veel Amerikanen dat hun hele pensioenpot in aandelen en obligaties zit.

En als er gebeurt wat de beurs kennelijk ziet aankomen, een flinke recessie, dan komt de herverkiezing van Trump in gevaar. Het enige onderwerp waarvoor hij consequent hoge waarderingscijfers krijgt is de stand van de economie.

Lof voor de president

Maar er zit ook een emotioneel aspect aan: het is duidelijk dat Trump voortdurend hongert naar lof, en een mislukte toespraak zoals die van woensdag brengt hem ernstig uit zijn evenwicht. Je ziet dan de mensen om hem heen, binnen en buiten de regering, alle zeilen bij zetten om hem te prijzen.

Binnen de regering is vice-president Mike Pence daar altijd een meester in geweest. De coördinator van het coronabeleid geeft zonder een spier te vertrekken voor alles wat er maar enigszins goed gaat de eer aan de president.

Hij was er vrijdag ook bij, en sprak toen hij de microfoon kreeg niet de Amerikanen toe, maar zijn baas: “Deze dag zou een inspiratie moeten zijn voor elke Amerikaan, omdat dankzij uw leiderschap, vanaf het eerste begin, we niet alleen de hele regering inzetten om het coronavirus aan te pakken, maar met een heel-Amerika aanpak komen. Mijnheer de president, vanaf het begin nam u drastische beslissingen. (...) Op unaniem advies van uw gezondheidsexperts zult u straks vanaf middernacht in feite al het reizen uit Europa verbieden. (...) Tijdens dit hele proces, mijnheer de president, kwam voor u de gezondheid van Amerika op de eerste plaats, en u bracht het beste van Amerika in stelling. (...) En, mijnheer de president, u heeft een naadloos partnerschap gesmeed met elke staat en elk gebied in dit land.”

Die ‘aanpak vanaf het eerste begin’ kende onder meer een speech van Trump bij tijdens een van zijn massale verkiezingsbijeenkomsten, waarin hij de zorgen om het coronavirus nog betitelde als ‘Democratische verlakkerij’.

En de zo geprezen drastische beslissing over het verbieden van het meeste reizigersverkeer uit Europa deed een exodus van Amerikanen uit Europa op gang komen. Die moeten op de vliegvelden van aankomst allemaal op symptomen gecontroleerd worden en dat leidde zondag tot drommen opeengepakte mensen die tot wel zeven uur lang moesten wachten.

Die ongezonde toestand veroorzaakte toch wel een naad, zo niet een scheur, in de relatie tussen de president en de staten waarin die luchthavens liggen. De gouverneur van Illinois twitterde: “De federale regering moet zijn s@#t voor elkaar krijgen. NU.”

Dat ‘nu’ kan hij vergeten. In een ongekende epidemie als die van het coronavirus is het voor elke regering lastig alle shit meester te blijven die op haar af komt. En helemaal moeilijk wordt het als er kostbare tijd en aandacht van de Amerikanen, wordt vermorst om Donald Trump het gevoel te geven dat hij nog steeds aan het winnen is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden