Wat een geluk, de dader is blank

Beeld epa

Om elf uur konden we nog geloven dat drama's als in Alphen aan den Rijn alleen in het buitenland gebeuren. 'De halve maan', een uitstekend moslim-discussieprogramma van de NTR, toonde vage amateur-beelden van een slachting in een Braziliaanse school. "Daad van een oud-leerling", lichtte debater Abdoe Khoulani toe. "Hij was geen terrorist of fundamentalist. Gewoon een gestoorde."

Een uur later hadden we ons eigen bloedbad. Wederom was er geen terrorist of fundamentalist aan het werk geweest. Gewoon een 'gek'. Een blanke gek welteverstaan. In alle nieuws- en actualiteitenrubrieken werd dat beklemtoond. "Een autochtoon met een camouflagebroek", vertelde 'Eén vandaag'-verslaggever Henk van der Aa. Winkelier Max Verbeek omschreef de dader in 'RTL Nieuws' als een blanke man. Officier van justitie Kitty Nooy zei het hem na in zowel 'RTL nieuws' als 'NOS Journaal' . 'Nieuwsuur' voelde de vader van een belaagde dochter aan de tand en ook hij had het over een blonde man met blauwe ogen. Vanwaar toch die enorme nadruk op huidskleur?

De taferelen deden denken aan de hectische uren na de moord op Pim Fortuyn. Ook toen lieten de media niet na te onderstrepen dat de dader blank was. Een milieufanaat weliswaar, maar wit. Het kwam er bijna opgelucht uit, zoals ook nu. En dat is vreemd, want het is in de journalistiek een stilzwijgende afspraak dat huidskleur er niet toe doet. Was de dader een Turk geweest, dan was zijn afkomst echt niet van de daken groepen. Waarom bij deze Tristan dan wel? Het antwoord is simpel: angst. De vrees dat een aanslag in verband wordt gebracht met moslimterrorisme is zo groot dat de media direct bereid zijn hun eigen ethische regels opzij te schuiven ter voorkoming van een nationale psychose. "Het werk van een eenling", benadrukte Nooy, nog voordat we, behalve zijn huidskleur, ook maar iets van de dader wisten.

Godzijdank, geen Al Qaida. Gewoon een alleen opererende man. En nog blank ook. Wat een geluk. We leven in een angstig land vol heethoofden, een multiculturele samenleving die voortdurend op springen staat. Die dreiging hing als een klamme deken over de hele berichtgeving heen.

Er was nog iets anders dat opviel: de complete onmacht van media om met het kwaad om te gaan. 'Eén vandaag' besloot de dader maar meteen helemaal weg te medicaliseren. Forensisch psycholoog Corine de Ruiter opperde dat de man getraumatiseerd zou kunnen zijn. "Een ex-militair misschien?", probeerde presentator Pieter Jan Hagens (camouflagebroek + schietpartij = militair trauma, begrijpt u?). "Zou heel goed kunnen", dacht De Ruiter. En voort galoppeerde ze. Dat er in Nederland veel te weinig aandacht was voor psychische problemen en dat dat taboe maar snel moest worden doorbroken.

Begrijp ik het goed, schoot het door mijn hoofd: we weten alleen dat de dader blank is en zijn nu al zo ver dat hij is afgewezen door zijn psychiater? Maar het werd nog erger. "In zaken als deze zijn alleen maar slachtoffers", besloot De Ruiter vroom. De dader treft dus geen enkele blaam. Het is de maatschappij die het heeft gedaan.

Heel benieuwd of de nabestaanden van de slachtoffers daar ook zo over denken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden