ColumnSylvain Ephimenco

Was een lockdown wel het adequate middel om het virus te bestrijden?

Is het coronaglas halfvol of halfleeg? Laten we nu vanuit een constructief gezichtspunt onze eigen pandemie bekijken. Nooit tevoren, be­halve dan bij grote sportevenementen, is het ­befaamde Nederlandse wij-gevoel zo aangesproken. Nee, geen uitbundige oranjegekte dit keer, maar wel een ingetogen gevoel van saamhorigheid. Samen thuis en nu samen weer uit! Ook is het besef vergroot dat zowel individuele als collectieve verantwoordelijkheid een cruciale rol kan spelen in tijden van tegenspoed. En dit anders dan in zuidelijke landen die hun lockdowns met de knoet, per decreten en met behulp van miljoenen boetes hebben ­bewaakt.

Een onverwachte meevaller, maar nog moeilijk te duiden, is het bericht dat tijdens de ‘intelligente’ fase van zelfopsluiting minder zelfmoorden en pogingen daartoe door de politie zijn vastgelegd. Zelfs tot 20 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Ik geef toe dat ik het precies andersom had verwacht. Wellicht heeft het elan van saamhorigheid hierin een rol gespeeld.

Maar nu concreter: cijfers zoals die van gisteren mogen best tot optimisme leiden. Niet alleen zakte het aantal coronadoden gisteren tot een bodem van dertien gevallen, statistisch is vastgesteld dat er nu minder mensen vorige week zijn overleden dan in dezelfde periode vorig jaar. Dus ondanks de coronadoden waren er tweehonderd minder sterfgevallen. Als ik mag: een sensationeel bericht.

Geen 15.000 doden

Natuurlijk springen zowel CBS als RIVM op hun laatste barricades om ons te waarschuwen dat dit niet wil zeggen dat de pandemie tot een einde is gekomen. Maar wie een beetje boerenverstand bezit, begrijpt ook dat de storm flink aan het luwen is. Het zou zelfs kunnen dat het aantal slachtoffers niet veel hoger dan 6000 komt (tot gisteren 5788). In april nog schatte het Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) dat het virus in Nederland in totaal 15.000 levens zou gaan kosten met de intelligente lockdown. Anders zou volgens de IHME het dodental de 36.000 bereiken. Hoedt u zich voor de handelaren in angst van deze wereld.

Maar als dat betekent dat de epidemie in Nederland richting zijn einde gaat, zal het debat oplaaien. De griepgolf van 2018 eiste 9000 levens. De Spaanse griep uit 1918 was, afhankelijk van de bronnen, verantwoordelijk voor tussen de 20.000 en 38.000 doden. Was dan een lockdown, die verantwoordelijk is voor de vernietiging van banen en bedrijven, het adequate middel om het virus te bestrijden?

Het laatste goede nieuws is dat de pandemie er voor gezorgd heeft dat er minder CO2 dit jaar de lucht zal ingaan. Maar daarachter schuilt een dik wolkendek: volgens berekeningen van deskundigen zou je ieder jaar en tot 2030 een wereldwijde lockdown van dezelfde omvang moeten hebben om de doelstelling van 1,5 graad opwarming te halen. Maar dan leven we ook in een wereld van armoede en honger, dunkt me. Dit geeft wel een idee van de krankzinnige maatregelen die nodig zouden zijn om de opwarming van de aarde drastisch af te remmen.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden