ColumnJamal Ouariachi

Wantrouw niet de wetenschap of de media, maar politici die een kritische houding de oorlog verklaren

In Hongarije kreeg vorige week de hoofdredacteur van de grootste nieuwswebsite, Index.hu, zijn ontslag, waarna driekwart van de redactie opstapte. Index lijkt nu hetzelfde lot beschoren als een hele reeks andere onafhankelijke media die in de afgelopen jaren werden overgenomen door vriendjes van premier Orbán.

Hoewel gelukkig (nog) niet zo machtig, kennen we in Nederland ons eigen Orbánneke: Thierry Baudet, die weliswaar zijn bekendheid te danken heeft aan de media, maar die er geen genoeg van krijgt zich te beklagen over hoe oneerlijk hij gerepresenteerd wordt door diezelfde media (‘kartelstutters’, in zijn terminologie). Zijn oplossing is het FvD-journaal, een eigen nieuwsrubriek op YouTube waar Baudet en kornuiten vrij van kritische vragen hun eigen standpunten kunnen verkondigen.

Het wantrouwen jegens ‘de’ media beperkt zich uiteraard niet tot Baudet en zijn aanhang. Alleen al in lezersreacties vang ik er geregeld een glimp van op. Dan schrijft iemand bijvoorbeeld, naar aanleiding van een column: ‘Aha, het zoveelste bewijs dat Trouw een door en door rechtse/linkse* krant is geworden’ (*doorhalen wat niet van toepassing is). Of juist: ‘Waarom laat Trouw u dat soort dingen schrijven?’ Blijkbaar zien die lezers een krantenredactie als een gesloten ideologisch front, met een politiek doel en strikte regels over wat wel en niet geschreven mag worden.

In alle vrijheid schrijven over de actualiteit

De werkelijkheid die ik ken, is dat ik als freelancer van huis uit in alle vrijheid mijn stukjes schrijf, met slechts één losse afspraak: heb het over de actualiteit. In de inmiddels vijf jaar dat ik ’s zomers en rond kerst Stevo Akkerman op deze plek vervang, kreeg ik nog nooit een telefoontje met de mededeling: ‘Sorry, wat je nu hebt geschreven, gaan wij niet publiceren.’

Maar hoe kun je weten dat het zo gaat, als je niet voor een krant werkt?

Het doet me denken aan het wantrouwen jegens de wetenschap — ook iets wat populisten graag aanjagen. Tijdens mijn psychologiestudie kreeg ik een hele batterij vakken te verstouwen als wetenschapsfilosofie, statistiek, onderzoeksmethodologie, testconstructie, analyse van onderzoeksgegevens, en zo meer. Alles bedoeld om je ervan te doordringen dat je de eerste de beste observatie nooit voor lief moet nemen. Twijfel en (zelf)kritiek, dat zijn de enige manieren om te komen tot, nee, niet zekerheid, maar tot het voorlopig ondersteunen of ontkrachten van een theorie. Wetenschap is geen bron van zekerheid, maar een systematische worsteling met ónzekerheid.

Maar hoe kan iemand die niet over die kennis beschikt, weten dat er een kwalitatief verschil bestaat tussen de conclusies uit dat rigoureuze wetenschappelijke proces en de paar uurtjes googelen van een Doutzen Kroes?

De journalistiek en de wetenschap zijn zoekende maar strenge disciplines. Het enige wat je écht moet wantrouwen, zijn politici die onzekerheid en een kritische houding de oorlog verklaren. 

Schrijver Jamal Ouariachi vervangt deze zomer columnist Stevo Akkerman. Lees hier eerdere columns van Ouariachi terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden