null Beeld

ColumnAbdelkader Benali

Wanneer Marokkanen beginnen te smoezen is dat een goed teken

Abdelkader Benali

Saida en ik gingen couscous maken in de moskee van Leiden. Uit mijn studententijd in de sleutelstad herinnerde ik me de oproep tot het gebed uit het godshuis op vrijdagmiddag, de zangerige klanken stegen op uit de binnenstad. Het voormalige pand was inmiddels verlaten concludeerde ik toen we parkeerden bij het nieuwbouwcomplex aan de rand van het centrum. Het modernistische gebouw opgetrokken uit baksteentjes geeft zijn gedaante als gebedshuis pas prijs als je bij de hoofdingang staat. De minaret, koepel en inrichting verwijzen naar het herkomstland van de bezoekers, Marokko.

Kostprijs: 6 miljoen euro.

Het Nederlands Instituut Marokko (Nimar) dat in Rabat studenten opleidt tot arabisten en godsdienstwetenschappers is hier neergestreken. Door de pandemie was het instituut in de Marokkaanse hoofdstad gesloten. Op stel en sprong was een aangepast programma in elkaar gedraaid. Binnen de muren van de Leidse universiteit waren geen kookactiviteiten toegestaan, de moskee opende voor het Nimar zijn deuren.

Marokkaans smoezen

Het moskeebestuur presenteerde zich. Vier eerste generatie-Marokkanen die een dagtaak hebben aan het runnen van het gebedshuis. De vrouw in het gezelschap nam mijn vrouw apart. Het Marokkaanse smoezen was begonnen, concludeerde ik. Wanneer Marokkanen beginnen te smoezen is dat een goed teken. Het is een subtiele vorm van kennismaken. Van de buitenste cirkel ga je naar de binnenste, voor je het weet ben je uitgehuwelijkt.

De studenten druppelden de keuken binnen. Hun schuchterheid begreep ik wel, van alma mater naar het huis van Allah, het kan verkeren. De studenten gingen zitten. Saida vertelde hoe couscous gestoomd moet worden. Een van hen vroeg: “Ik kocht een zakje droge couscous in de supermarkt. Die liet ik in warm water wellen. Daarna roerde ik het. Is dat hoe je couscous bereidt?” Saida glimlachte. “Nee.”

Op stichtelijke wijze vertelde ik hoe bijzonder het is dat we in Europa in alle vrijheid couscous konden bereiden zonder dat dit leidt tot vervolging. De Spaanse inquisitie bestreed de achtergebleven moslims van Spanje. Moorse gebruiken werden onderdrukt. Een Moorse vrouw werd in 1547 voor het gerecht gedaagd vanwege het bereiden én eten van couscous.

Voor couscous naar de kerker

Terwijl Saida de gestoomde couscous in de houten bak liet ploffen, wees ik de studenten erop dat we voor het bereiden van dit gerecht onder de inquisitie in de kerkers zouden zijn geëindigd. Terwijl de Spanjaarden op Moren joegen, droegen in Leiden de opstandelingen tegen het katholieke gezag geuzenpenningen in de vorm van halve manen, een duidelijke verwijzing naar de Ottomaanse sultan. Liever Turks dan paaps.

Een medewerker van het Nimar tikte me op de schouder: “Het gebed is begonnen, even stilte”. Door de keuken klonk het gefluister van de voorganger.

De couscous was klaar, het bestuur en de studenten aten met elkaar de zoete maaltijd op. Het bestuur wilde daarna met Saida op de foto, ik moest er ook bij staan.

Men roddelt elkaar kapot

Een paar dagen later las ik in NRC dat Nederlandse gemeenten een onderzoeksbureau opdracht hadden gegeven om in moskeeën te infiltreren. Wat het afluisteren van moslims opleverde, was het eeuwige gesmoes van de gemeente over de bestuurders. Men roddelt elkaar kapot. Het bestuur zwaaide ons uit en vroeg of ze de foto’s op hun Facebookpagina konden plaatsen. Ze nodigden Saida uit voor nog een workshop. “Misschien kan je dan couscous met lamshoofd voor ons maken?”

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met ‘Bruiloft aan zee’, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn roman ‘De langverwachte’. Om de week schrijft hij voor Trouw een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden