null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Waarom zet Poetin het leven van de Oekraïners op het spel?

Stevo Akkerman

Is het al oorlog? Honderd keer per dag check ik het nieuws en raak ik, meestal tegen wil en dank, verzeild in berichten van het front, en steeds is het nog geen oorlog, maar wel bijna. Of het vuur moet geopend zijn nadat ik dit schrijf.

Wat een vreemde gedachte dat er één man is, zo’n drie uur vliegen van hier, die dit bepaalt. Als ik een naïeve vraag mocht stellen, en er zijn volgens Nobelprijswinnaar Wislawa Szymborska ‘geen dringendere vragen’, dan zou het deze zijn: wat hebben 44 miljoen Oekraïeners misdaan dat Vladimir Poetin hun leven op het spel zet? Wat is er zo belangrijk dat Russische soldaten er mogelijk voor moeten sterven?

Ik denk dat ik een havik ben geworden. Het woord kwam voorbij op tv en ik wist meteen: ja, dat ben ik. Historisch gezien is dat vreemd, want ik was nooit zo’n houwdegen en ik begon mijn volwassen leven als dienstweigeraar. Dan ben je officieel erkend als duif. Al moet ik erbij zeggen dat ik slechts atoompacifist was, geen geheelonthouder.

Er bestaat zoiets als een rechtvaardige oorlog

Ik zag niet in – en doe dat nog steeds niet – hoe je het gebruik van massavernietigingswapens zou kunnen rechtvaardigen. Maar ik wist ook: zonder militaire middelen zou Hitler nooit verslagen zijn, er bestaat zoiets als een rechtvaardige oorlog.

Als het over haviken gaat, dan is dat meestal niet bedoeld als compliment, je denkt aan agressie, aan oorlogszucht. Niet iets om na te streven. En ik lees links en rechts ook pleidooien voor de-escalatie, begrip, ontspanning, onderhandelingen, een andere veiligheidsarchitectuur – allemaal positieve zaken, maar er zijn wel twee partijen voor nodig.

Vergeet niet: het is niet Oekraïne dat 100.000 militairen heeft samengetrokken aan de grens met Rusland, eisend dat Moskou zijn bondgenootschap met Wit-Rusland onmiddellijk opzegt, of iets dergelijks.

De historicus Simon Schama herinnerde deze week aan een uitspraak over de Eerste Wereldoorlog, toegeschreven aan de Franse premier Georges Clemenceau: “Wat men later ook zal zeggen over hoe de oorlog begon, het zal niet zijn dat België Duitsland binnenviel”.

Doet Poetin mee met ontwapenen?

Er worden over en weer verwijten gemaakt over gebroken beloftes, waarvan sommige op papier stonden, andere niet. Het Verdrag van Boedapest uit 1994 stond zeker op papier, ik was er als correspondent bij toen het getekend werd door de VS, Groot-Brittannië, Rusland en Oekraïne. In ruil voor het ontmantelen van zijn kernwapens kreeg Oekraïne toen de garantie van soevereiniteit over zijn grondgebied.

Het bleek een garantie met beperkte geldingsduur: in 2014 annexeerde Rusland de Krim, vervolgens ontketende Poetin een afscheidingsoorlog in Oost-Oekraïne.

Ik ben een havik, ik stel naïeve vragen. Waarom heeft een land als Rusland, 17 miljoen vierkante kilometer groot, behoefte aan grond van anderen? Waarom zou je er gelukkig van worden als ook elders jouw vlag komt te hangen?

Welke reële dreiging heeft het Navo-lidmaatschap van de Baltische en Midden-Europese landen Moskou opgeleverd? Zouden deze landen nog onafhankelijk zijn als ze geen Navo-lid waren geworden? En: doet Poetin mee als we allemaal tegelijk ontwapenen? Dan word ik duif.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden