Waarom waren we zo boos in 2018?

. Beeld Trouw / Jörgen Caris

De feestdagen geven ons de gelegenheid om bij te praten, ook met familie en vrienden die je zelden spreekt. Een van mijn familieleden kon het niet laten om alle Trump-kiezers te bestempelen als een stelletje malloten. 

Duitsers die op Hitler stemden konden zich nog verontschuldigen vanwege gebrek aan kennis, maar Trump-kiezers hadden beter kunnen weten. Hun keus kan alleen aan domheid geweten worden. Ik sputterde tegen, maar gaf hem in mijn hart gelijk. Ook ik erger me aan hun kortzichtigheid.

Maar een paar dagen later belde zo’n Trump-stemmer, die al vele jaren een goede vriend van me is. Het was een allerhartelijkst gesprek. De afgelopen jaren hebben we veel kribbige e-mails gewisseld waarin we elkaar probeerden over te halen tot ons eigen standpunt, maar we schoten er niets mee op. Ondertussen hadden we geleerd politieke onderwerpen te mijden en dat deden we ook in ons laatste telefoongesprek, dat warm was en door mij zeer gewaardeerd werd. Ik liet de politiek links liggen. Dat heeft in deze tijd zijn voordelen.

Het jaar 2018 stond in het teken van de boosheid. In de Verenigde Staten is dat heel zichtbaar, met als hoogtepunt de heibel rond de benoeming van opperrechter Brett Kavenaugh. Maar ook in West-Europa zijn veel mensen boos, denk aan de gele hesjes op straat. Waarom zijn we eigenlijk zo boos?

Boosheid

De Amerikaanse journalist en auteur Charles Duhigg schreef afgelopen week in de Atlantic Monthly over dit onderwerp. Vroeger waren Amerikanen ook boos, maar toen waren het opwellingen en kon de boosheid wegebben na felle discussies en het maken van nieuwe afspraken. Maar nu lijkt de boosheid constant. Die is niet alleen gericht op machthebbers, maar ook op buren en

familie. Als je de artikelen in kranten en tijdschriften mag geloven, zijn veel mensen gebrouilleerd geraakt met ­familieleden en is de spanning tijdens de feestdagen soms te snijden. Er worden allerlei adviezen gegeven over hoe je familiereünies kunt overleven zonder de sfeer te verpesten door onderlinge afkeer of woede.

Hoewel Amerikanen zelf toegeven dat ze het niet willen, lijken ze toch vaak te zwelgen in hun boosheid. En ze bewonderen hun president omdat hij zijn eigen boosheid niet verbloemt en hun boosheid kan vertolken en mobiliseren. En de tegenstemmers vinden elkaar in hun woede over deze president en dat houdt hen weer op de been.

Kanaliseren

Duhigg stelt terecht dat boosheid op zichzelf niet verkeerd is. Belangrijke sociale veranderingen zouden niet hebben plaatsgevonden zonder boosheid. Misschien hebben Trump-stemmers en de gele hesjes een punt en zijn ze terecht boos over de toegenomen ongelijkheid in de samenleving. En soms is boosheid ook nodig om je naaste familieleden tot ander gedrag te brengen, mits de boosheid gekanaliseerd en doelgericht is en er uitzicht is op verandering.

Beheerste boosheid kan veel opleveren en is soms nodig.

Maar mijn eigen goede voornemens dit jaar zijn niet gericht op het kanaliseren van mijn boosheid, maar op het verbeteren van mijn eigen houding.

Uitpraten

Ik wil me niet laten meeslepen door deze emoties, maar ze vaker links laten liggen. Door het gesprek met mijn Republikeinse vriend besefte ik dat mensen meer zijn dan hun stemgedrag en dat ik mensen niet moet afschrijven door hen dom te noemen. Als je je ideologische tegenstanders niet kunt zien als mensen met hun eigen worstelingen in het leven, zijn we in het komend jaar nog verder van huis.

Soms kun je dit met elkaar uitpraten en soms lukt dit niet. Als het niet lukt, dan is het alsnog beter om het onderwerp te laten rusten en te spreken over andere onderwerpen waarin je elkaar wel kunt waarderen.

Lees hier meer columns van James Kennedy.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden