Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom ook een ziekenhuis gewoon failliet moet kunnen gaan

Opinie

Marcel Canoy

Het MC Slotervaart. © ANP
opinie

De berichtgeving over het faillissement van MC Slotervaart en de IJsselmeerziekenhuizen was eenzijdig, betoogt econoom Marcel Canoy. Ook een ziekenhuis heeft een zakelijke kant.

Het failliet van de MC Groep en daarmee van zowel MC Slotervaart als de IJsselmeerziekenhuizen is een feit. Maar de ­berichtgeving is eenzijdig en vaak zelfs onjuist.

Lees verder na de advertentie

De misverstanden ontstaan omdat veel media vrijwel uitsluitend aandacht hebben voor de patiënten (ik denk dat ze allemaal wel geïnterviewd zijn inmiddels) en de werknemers. Nu is die aandacht uiteraard terecht. Het was schrikken voor velen en de emoties zijn begrijpelijk. Maar er is wel balans in de berichtgeving nodig, vooral omdat we niet alleen 17 miljoen bondscoaches, maar net zoveel zorgexperts lijken te hebben.

Plaats de dis­pro­por­ti­o­ne­le media-aandacht voor ‘zielige patiënten en werknemers’ in perspectief

Een ziekenhuis is geen bedrijf waar het gaat om koude stenen en harde pegels. Deze zin heb ik in veel gedaanten zien langskomen. Burgers, patiënten, artsen en verpleegkundigen vinden het heel moeilijk om het zakelijke van het zorginhoudelijke te scheiden. Begrijpelijk, omdat je het in de spreekkamer of op de operatietafel niet over geld wilt hebben.

In de portemonnee

Maar net als een woningcorporatie of een school heeft ook een ziekenhuis een zakelijke kant. Als die kant verwaarloosd wordt, dreigt onnodig veel premie- of belastinggeld verspeeld te worden, wat ten koste gaat van andere zorg of de burgers rechtstreeks in hun portemonnee raakt. Dat lijkt me in ­niemands belang.

Ziekenhuizen moeten daarom ook failliet kunnen gaan. Liever hebben we dat niet, uiteraard. Een faillissement is de hardste vorm van sanering en komt alleen in beeld als zachtere vormen niet meer werken. In het geval van de MC Groep is echt heel veel geprobeerd, maar het mocht niet baten.

Maar banken dan? Veel mensen snappen niet dat de overheid wel banken redt, maar ziekenhuizen ‘laat barsten’. Eerst even over die banken. Het is terecht dat er veel onvrede is ontstaan omdat belastingbetalers bleken op te draaien voor de redding van banken. Dat moet inderdaad beter, maar feit is dat het omvallen van een grote bank enorm veel schade berokkent aan het financiële systeem. Of we dat nu leuk of niet leuk vinden, het is een feit en het is tevens een feit dat dit niet voor ­ziekenhuizen geldt, zeker niet voor het Slotervaart dat in een gebied met overcapaciteit ligt.

Onbetaalde rekeningen

Terwijl een deel van de mensen nog begrip toonde voor het faillissement zelf, gold dat niet voor de manier waarop dat ging. Ook dat snap ik wel, al is het voor de zorgverzekeraars erg ingewikkeld. Op een moment dat een ziekenhuis ­uitstel van betaling aanvraagt, gaat een bewindvoerder kijken hoe de vlag erbij hangt. Men trof toen allerlei onbetaalde rekeningen aan, sommige inhuurkrachten bleken al maanden niet betaald te zijn. Leveranciers van medicijnen en hulpmiddelen kwamen hun spullen halen en vooral de zzp’ers (die van sommigen zelfs de schuld kregen, hoe gek kan het worden) kwamen niet meer opdagen.

Op zo’n moment is het zorgtechnisch niet langer verantwoord een ziekenhuis open te houden, hoe vervelend dat ook voor betrokkenen is. De gifbeker moet dan zo snel mogelijk leeg, ­opdat de curator nog orde op zaken kan stellen en patiënten zo snel mogelijk elders­­ terechtkunnen.

Is met dit faillissement nu de marktwerking mislukt zoals partijen aan de linkerkant van het politieke spectrum roepen?

Hemeltergend

Dat gesleep met patiënten is natuurlijk hemeltergend. Ook voor de goedlopende afdelingen van de ziekenhuizen moet het wrang zijn van het ene op het andere moment niet te weten waar je aan toe bent. Daar staat tegenover dat gezien de krapte op de arbeidsmarkt vrijwel alle werknemers wel een baan elders zullen vinden op korte termijn. En tevens ligt het voor de hand dat naburige­­ ziekenhuizen succesvolle afdelingen­­ zullen overnemen. Ik wil niets afdoen aan de emoties van het moment, maar de disproportionele media-aandacht voor de ‘zielige patiënten en werknemers’ mag wel in perspectief geplaatst worden.

Is met dit faillissement nu de marktwerking mislukt zoals partijen aan de linkerkant van het politieke spectrum roepen? Ik vind het frappant dat dezelfde partijen die vooraan in de rij stonden om te klagen over belastinggeld dat aan banken zou worden ‘verkwist’, nu als een soort morele compensatie belasting- of premiegeld in een bodemloze put willen storten onder het mom van min maal min is plus.

Misstanden

Ook frappant is het totale zwijgen over de misstanden bij de ziekenhuizen door dezelfde partijen. Of over schuldeisers, onder wie kwetsbare zzp’ers, die naar hun geld kunnen fluiten.

De partijen kunnen hun politieke kapitaal beter investeren in het stellen van vragen naar de achtergrond van dit faillissement. Zoals opgetekend door de journalisten Bas Soetenhorst en Jeroen Wester in hun voortreffelijke boek ‘De kraak van het Slotervaartziekenhuis’ is hier heel veel over te zeggen, zoals waarom een ziekenhuis dat ooit vanuit ideologische motieven is opgericht een bestuursvoorzitter (Willem de Boer) had die ook voor 0,75 fte op de loonlijst stond bij een ander ziekenhuis en daarmee de wettelijke beloningsnorm overtrad. En zo zijn er nog talloze dingen te noemen.

Maar het klagen over die harteloze zorgverzekeraar was kennelijk wat makkelijker. Het doet me denken aan een Volkskrant-artikel van zo’n twintig jaar geleden met de kop ‘Notaris failliet: marktwerking mislukt’. Toen dacht ik meteen: mislukt? Geslaagd!

Marcel Canoy is econoom aan de Erasmus School of Accounting  & Assurance. Een langere versie van dit artikel is als blog verschenen op de website Medisch Contact.

Lees ook:

Waarom moet het Slotervaartziekenhuis zo snel dicht?

Verontwaardiging alom over de plotselinge sluiting van het Slotervaartziekenhuis. Waarom moet het zo snel allemaal? ‘Dit heeft niemand gewild.’

De zorgplicht geldt ook voor de financiers van het MC Slotervaart

Om de onmiskenbare schade voor duizenden patiënten te beperken is tijd en geld nodig, zegt klinisch psycholoog Miriam Goudsmit, die grote zorgen heeft over de reusachtige operatie.

Een keurmerk vervangt nooit de eigen verantwoordelijkheid van een bedrijf

Het debat over keurmerken leidt af van waar het echt om gaat, en dat is eerlijk delen met boer en arbeider, zegt Ioan Nemes, expert bedrijven en mensenrechten bij Oxfam Novib.

Deel dit artikel

Plaats de dis­pro­por­ti­o­ne­le media-aandacht voor ‘zielige patiënten en werknemers’ in perspectief

Is met dit faillissement nu de marktwerking mislukt zoals partijen aan de linkerkant van het politieke spectrum roepen?