null Beeld -
Beeld -

Plein 2Kunstwerken

Waarom kunst in de Kamer eigenlijk altijd controversieel is

Van alle Binnenhofbewoners is de verhuizing uit de oudbouw misschien wel het zwaarst voor de leden van de Eerste Kamer. De senatoren zijn gewend om op stand te vergaderen: eerst in de klassieke Eerste Kamer, en toen die vanwege de coronamaatregelen te krap was, weken zij uit naar de historische Ridderzaal.

Nogal een contrast met het nieuwe onderkomen, achter het Lange Voorhout. Dat heeft meer weg van een beveiligde rechtbank: veel staal, strakke bankjes, fel wit licht en camera’s aan de muur. In de oude zaal keek koning Willem II altijd mee vanaf een groot schilderij tussen wandtapijten, evenals engeltjes vanaf de plafondschildering.

Wie zoveel heeft moeten inleveren, klampt zich vast aan wat er nog wel is. En dus lieten dinsdagochtend Eerste Kamerleden zich lovend uit over het net gepresenteerde kunstwerk in hun nieuwe onderkomen. Dat was volgens hen een stuk mooier dan het kunstwerk in de Tweede Kamer.

Verschillende gezichtspunten

De senatoren kijken de komende jaren naar een kleurrijk werk van kunstenaar Navid Nuur. De acrylverf op aluminium oogt elke keer anders vanuit verschillende gezichtspunten. Dat symboliseert volgens Nuur de politiek. Ook bestaat het werk uit twaalf vlakken en 75 banen: verwijzingen naar de provincies en het aantal Eerste Kamerleden.

Ook het nieuwe werk in de Tweede Kamer staat bol van de symboliek. Zo’n nieuw kunstwerk achter het spreekgestoelte was nodig, omdat de bekende rood-paarse doeken van Ruud van de Wint uit de oude plenaire zaal veel te hoog zijn voor de nieuwe zaal. Wie vorige week een Kamerdebat heeft gevolgd, kan het niet zijn ontgaan: achter sprekende Kamerleden en ministers hangen klompen klei en zand, een werk van de Zeeuwse kunstenaar en filmmaker Jos de Putter. Hij verzamelde de kluiten in het hele land, Groningen tot Zuid-Limburg. Het werk werd door Kamerleden al vergeleken met een ‘klimwand’ en ook grappen over ‘modder gooien’ zijn niet van de lucht. Onverdeeld enthousiast over het werk is BBB-voorvrouw Caroline van der Plas: “Gewoon boerengrond, poten in de klei, in de Tweede Kamer. Echt prachtig.”

Kleurrijke tapijt

Kunst in de Kamer is eigenlijk altijd controversieel. In de jaren negentig viel het halve parlement over kunstenaar Jan van den Dobbelsteen, vanwege het kleurrijke tapijt dat hij neerlegde in de Oude Zaal van de Tweede Kamer. Het moest bollenvelden en de multiculturele samenleving symboliseren. Ook de geometrische lampen riepen weerstand op. Een SGP-medewerker vergeleek het destijds in Trouw met ‘het apenverblijf in Artis’.

De Kamer beschikt al enige jaren over een Kunstcommissie, die gaat over de kunst in de parlementsgebouwen. Op dit moment zitten slechts twee Kamerleden in die commissie, voorzitter Salima Belhaj (D66) en Zohair el Yassini (VVD). In het verleden werd de commissie voorgezeten door D66’er Alexander Pechtold. Onder diens leiding zaten onder anderen Corinne Ellemeet (GroenLinks), Fleur Agema (PVV) en Thierry Baudet (Forum) in de commissie.

Dat leidde tot nogal wat botsingen. Baudet, die eerder architect Rem Koolhaas een ‘misdadiger tegen de menselijkheid’ noemde, sprak bijvoorbeeld zijn afschuw uit over de Appeltjes van Oranje van kunstenaar Auke de Vries. Het werk, een kistje met twaalf in tin gegoten oranje appels, werd aan de Kamer geschonken bij de heropening na de verbouwing in 1992. Het is meeverhuisd naar het nieuwe onderkomen.

Ook een ander werk van De Vries in de oude Tweede Kamer vond Baudet maar niets: het veertien meter hoge Nederland, land aan zee, dat boven de roltrappen hing. ‘Foeilelijk’, vond de Forumleider. Helaas voor Baudet: hij is niet verlost van de werken van De Vries. Pal voor het nieuwe gebouw aan de Bezuidenhoutseweg ligt een enorme sculptuur van de kunstenaar. Die is het wel gewend dat zijn werken weerstand oproepen, zei hij enkele jaren terug in NRC: “Er zijn aanslagen op mijn beelden gepleegd.” Tegenstanders wilden een beeld bij de Rotterdamse Willemsbrug met bijlen te lijf gaan. Voor de streng beveiligde Tweede Kamer zal dat waarschijnlijk niet nog eens gebeuren.

Correctie (15-09-2021, 09.00 uur):

NB: In een eerdere versie van dit artikel werd abusievelijk vermeld dat het kunstwerk van Navid Nuur in de Eerste Kamer, met twaalf vlakken en 75 banen, verwijst naar de provincies en het aantal Tweede Kamerleden. Dat moet zijn Eerste Kamerleden.

In de beeldengalerij van de nieuwe Tweede Kamer:

Pim Fortuyn

Willem Drees

Marga Klompé

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden