Ombudsman

Waarom het soms wel en soms niet nodig is een naam te noemen

Adri Vermaat. Beeld Maartje Geels

Berichtgeving in Trouw is transparant, maar privacy weegt zwaarder. Verdachten van moord en doodslag lezen in de krant hooguit hun voornaam en initialen.

Een van de weinige uitzonderingen is Willem Holleeder. Zijn naam schrijft de redactie voluit omdat hij, anders dan bijvoorbeeld Volkert van der G., in het verleden actief de publiciteit zocht.

Maar hoe transparant gaat de redactie om met zaken die zich journalistiek moeilijker laten vangen dan die onder labels als misdaad en criminaliteit? Een lezer stelde de vraag, nadat de krant van 20 juni had bericht over de veronderstelde politieke beïnvloeding van een onderzoekster van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum (WODC). Een commissie die de affaire onderzocht, concludeerde dat ambtenaar en WODC-directeur Frans Leeuw en de secretaris-generaal van het ministerie van justitie en veiligheid onzorgvuldig zijn omgegaan met misstanden, die de onderzoekster in de rol van klokkenluider 'te goeder trouw en op goede gronden' had aangekaart.

Trouw schreef zowel haar naam als die van directeur Frans Leeuw voluit, terwijl de naam van de secretaris-generaal onvermeld bleef. In het onderzoeksrapport zijn betrokkenen zoals gebruikelijk bij dergelijke zaken louter met hun functie aangeduid. De namen van twee ambtenaren wel in de krant (Leeuw en de klokkenluider) en van de hoogste ambtenaar niet, roept vragen op. De redacteur die het bericht schreef, redeneerde dat Leeuw zelf zijn ontslag in de publiciteit had gebracht en om die reden met zijn naam in de krant kon. Haar afweging volg ik niet, de uitkomst wel. Ook wanneer een ander dan Leeuw zijn vertrek bekend had gemaakt, zou dit vanwege zijn functie en bekendheid geen reden zijn om zijn naam achterwege te laten.

Bestuurlijke verantwoordelijkheid

Opmerkelijker vind ik het niet vermelden van de naam van secretaris-generaal Siebe Riedstra. Binnen de eindredactie is die keuze geen onderwerp van discussie geweest, omdat het goed journalistiek gebruik zou zijn om ambtenaren niet bij naam te noemen. Dit aangezien zij onder ministeriële of anderszins bestuurlijke verantwoordelijkheid vallen. Wanneer een rapport in een zaak als die rond het WODC aanleiding geeft iemand ter verantwoording te roepen, dan is dat de bestuurder, is de redenering van de chef eindredactie en anderen.

Maar in het kader van openheid staat hier het noemen van een naam van een topambtenaar centraal en niet de verantwoording. In dezelfde kwestie volgen nog twee onderzoeksrapporten, waarbij de kans groot is dat de handelwijze van de secretaris-generaal opnieuw (uitvoerig) ter sprake komt. Heel praktisch: gaat de krant dan telkens Riedstra neerzetten als 'secretaris-generaal' of 'topambtenaar'? Als ook hij besluit op te stappen of hiertoe wordt gedwongen, brengt de redactie dat nieuws dan zonder zijn naam? Hij is geen verdachte. Hij is de hoogste ambtenaar van het ministerie die 'niet met de gewenste zorgvuldigheid' is omgegaan met een klokkenluider. Zijn benoeming werd april 2015 in de rubriek Personalia in Trouw gemeld. Nadien is hij meermalen met zijn naam opgevoerd in artikelen, onder meer rond de Teevendeal.

In die context zie ik, anders dan de eindredactie, geen goed journalistiek argument om af te zien van het noemen van zijn naam. Het gaat er niet om de secretaris-generaal in de krant bewust te beschadigen. Mede door toedoen van hemzelf heeft deze beschadiging al plaatsgevonden met het brede onderzoek naar de affaire en de conclusies van het rapport van de onderzoekscommissie. De krant had de naam van de WODC-onderzoekster die als klokkenluider fungeerde in mijn beleving dan weer beter achterwege kunnen laten. Haar rol van 'aangever' is al boven iedere twijfel verheven en alleen voor de commissies van de twee nog lopende onderzoeken relevant.

Reageren? Stuur een mail aan Ombudsman@trouw.nl

Ombudsman Adri Vermaat van Trouw bespreekt journalistieke dilemma's en kijkt kritisch naar de werkwijze van de redactie. Lees al zijn bevindingen hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden