Column

Waarom heeft Steve Bannon maar een beetje spijt?

Steve Bannon was een jaar lang adviseur van Donald Trump. Heeft hij definitief met zijn voormalige baas gebroken?Beeld REUTERS

Steve Bannon zou graag weer op goede voet komen met Donald Trump, lijkt het. Zondag gaf hij een verklaring uit waarin hij ontkende dat hij de zoon van de Amerikaanse president een landverrader vindt. 

Maar daarmee heeft hij nog lang niet de schade goedgemaakt die dat boek toebracht aan de reputatie van Trump – vooral op basis van uitspraken van zijn voormalige, in augustus vorig jaar uit het Witte Huis vertrokken topadviseur Bannon.

"Donald Trump jr. is zowel een patriot als een goed mens", schreef Bannon. Hij ontkende niet dat hij een ontmoeting van Donald jr. met een Russische advocate 'landverraad' en 'onpatriottisch' had genoemd. Maar die karakterisering zou bedoeld zijn geweest voor een andere aanwezige, Paul Manafort. "Hij was een ervaren beroeps-campagnevoerder met ervaring en kennis over hoe de Russen werken", schrijft Bannon. "Hij had moeten weten hoe slinks en listig ze zijn, en niet onze vrienden. Nogmaals, die uitspraken gingen niet over Don jr."

Bannon prijst verder president Trump die volgens hem absoluut niet met de Russen onder één hoedje speelde tijdens de campagne, en die 'de enige kandidaat was die de Clinton-machinerie kon aanpakken en verslaan'. En hij prijst zichzelf aan: "Ik ben de enige tot nu toe die een wereldwijde inspanning leverde om de boodschap van Trump en Trumpisme te prediken en ik blijf klaarstaan om op de bres te springen voor de inspanningen van deze president, Amerika weer groot te maken."

Nitwit

Het is in veel opzichten een vreemde verklaring. Hij komt laat, vijf dagen nadat de eerste voorpublicaties uit het boek een storm van opwinding veroorzaakten. Dat deden ze vanwege de 'verraad'-uitspraken, maar misschien nog wel meer door het niet nieuwe, maar wel heel complete beeld dat eruit oprees van Trump als iemand die minstens een eigenwijze nitwit is – en alleen al daarom ongeschikt als president – en misschien zelfs dementerend. Trumps reactie via Twitter zaterdag, dat hij juist een 'stabiel genie' is, had het voorspelbare effect dat in de media door nog meer commentatoren openlijk besproken werd of hij wel goed bij zijn hoofd is.

Waarom probeerde Bannon niet onmiddellijk die publicitaire storm de kop in te drukken? In zijn verklaring zegt hij de vertraging te 'betreuren', maar hij legt niet uit waarom die er was.

Hij is ook tamelijk mild over het boek en de auteur. Terwijl medewerkers van Trump het in diverse zondagse praatprogramma's wegzetten als 'slecht geschreven fictie' – het opgewonden interview van Stephen Miller in CNN's State of the Union is het bekijken waard – noemt Bannon alleen dat verraad-citaat over Don jr. 'onnauwkeurig'. De rest van het boek klopt volgens hem kennelijk wel, inclusief de vele onflatteuze verhalen over de president.

Tekst loopt verder onder de video

Russen

En in het boek zijn bovendien nog andere uitspraken van Bannon over de zoon van de president te vinden, die zeker niet over Manafort gaan. "Hij (Trump, red.) zei tegen mij dat iedereen die afspraak van Don jr. met de Russen zou hebben gemaakt. Ik zei: 'Iedereen zou die afspraak niet hebben gemaakt. Ik ben zelf een marine-officier. Ik ga echt niet met Russische staatsburgers afspreken, in het hoofdkwartier, ben je belazerd?' En hij zei: 'Maar het is een goede jongen.'"

Samenvattend zou je kunnen zeggen: Bannon vindt de zoon van Donald Trump bij nader inzien geen landverrader, alleen maar verschrikkelijk dom.

Nog slapper is het excuus van Bannon als je bedenkt dat bij die veelbekritiseerde vergadering ook nog een ander familielid van de president was: schoonzoon Jared Kushner. Over hem verder geen woord in Bannons verklaring.

Zal die dan voldoende zijn om de woede van Donald Trump te stillen? Dat is moeilijk te voorspellen. De president is, zo meldt 'Fire and Fury', geen aandachtige lezer – volgens sommige van zijn medewerkers zou je hem een halve analfabeet kunnen noemen. Mogelijk besteedt hij de meeste aandacht aan de lof die Don jr. bij nader inzien wordt toegezwaaid. Als iemand in zijn omgeving hem ervan overtuigt, dat Bannon in feite voor hem door het stof is gekropen, zou hij die zomaar weer aan zijn borst kunnen drukken. Bannon spreekt immers als hij wil de taal van Trump. Zowel als adviseur of als actievoerder na zijn ontslag was hij bij uitstek degene die de band probeerde te cultiveren tussen Trump en de diep ontevreden blanke Amerikanen die hem in 2016 president maakten. En aan de trouw van die aanhang hecht Trump meer waarde dan aan zijn populariteit bij de rest van de Amerikanen.

Relevant blijven

Maar gezien de zuinigheid van zijn verklaring lijkt het Bannon daar niet om te doen. Hij weet als geen ander dat je Donald Trump vooral lijmt door hem uitbundig te prijzen, en daar is in de verklaring nauwelijks sprake van. Hij noemde wel met nadruk zijn eigen inspanningen om 'het Trumpisme' wereldwijd te verspreiden. Mogelijk is dat zijn doel: op enige afstand van Trump relevant blijven in diens wereld.

Nog is Bannon hoofd van website Breitbart. En tot vorige week reisde hij het land af als voorvechter van een radicaal rechts gedachtengoed. Voor beiden heeft hij financiële steun nodig en tot nu kreeg hij die van de familie Mercer. Die lieten vorige week, na de publicatie van Fire and Fury, weten dat ze weinig meer in Bannon zien. Mogelijk is met hen, of anderen die hun plaats willen innemen, afgesproken dat er op zijn minst een gewapende vrede moet komen tussen hem en Donald Trump. Als dat zo is, hebben we toch nog niet het laatste van Steve Bannon gehoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden