OpinieBrede welvaart

Waardeer de voordelen van stad én platteland

Misschien versterkt de pandemie de al voorzichtig begonnen trek naar het toegankelijke platteland, aldus Eveline van Leeuwen, hoogleraar stedelijke economie.

Het is een nadeel om in deze tijd een vibrant city te zijn, zei de burgermeester van New York onlangs tijdens een persconferentie. De grote voordelen van de stad, vrijwel geen afstand tussen mensen, bedrijven, hun geld en ideeën zijn nu ineens een nadeel.

Niet alleen omdat de hoge dichtheid aan mensen meer kansen biedt aan het coronavirus om zich te verspreiden. Net zo belangrijk zijn de omstandigheden waarin mensen in de stad zich bevinden tijdens de huidige lockdown. De woningen zijn er krapper, er is veel minder buitenruimte beschikbaar, zowel publiek als privaat, minder groen om een geruststellende werking te hebben en lokale sociale netwerken zijn over het algemeen veel minder sterk.

Dit terwijl er in de stad over het algemeen relatief veel kwetsbare personen wonen: het aandeel alleenstaande ouders is er hoger, er zijn meer werk- en daklozen, ook wonen er meer mensen met een slechtere fysieke gezondheid (inclusief luchtwegproblemen en obesitas), en eenzaamheid en armoede zijn vaker een probleem.

Hoe noem je de voordelen van een dorp?

In de ruimtelijke en stedelijke economie zijn er verschillende woorden voor de voordelen van de stad: agglomeratie-, urbanisatie- en schaalvoordelen. Er is eigenlijk geen goed concept voor de voordelen van dorpen en het platteland, bijvoorbeeld wat betreft de aanwezigheid van (groene) ruimte, minder luchtvervuiling of sociale cohesie. Het zijn belangrijke componenten van onze brede welvaart.

Die brede welvaart wordt niet enkel uitgedrukt in euro’s maar ook de (ecologische) kwaliteit van de leefomgeving, gezondheid en welzijn tellen mee. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat de brede welvaart juist in de Randstad veel lager is dan in de rest van Nederland. En deze ongelijkheid zal door de coronacrisis alleen maar toenemen.

Waar in de stad mensen zich dienen te beperken tot hun kleine(re) woning, speelplaatsen verboden terrein zijn (bijvoorbeeld in België) en winkels gesloten zijn vanwege het te grote aantal klanten, laat het platteland, en met name de kleinere kernen, een heel ander beeld zien. Door een lagere bevolkingsdichtheid, meer groen en kleinere winkels is het logischer en beheersbaarder om aan de regels van social-distancing te voldoen, er is simpelweg meer ruimte.

Kinderen spelen in de tuin terwijl ouders binnen werken en de groene ruimte is groot genoeg om elkaar te ontwijken. Een korte wandeling in een groene omgeving helpt om even te ontspannen, stress te verminderen en weer op te laden. Ook wat betreft de detailhandel zien we een ander beeld. In kleinere winkels mogen niet meer dan drie klanten tegelijk binnen zijn. Vervelend, maar het werkt wel omdat er minder mensen tegelijk van de voorzieningen gebruik willen maken.

De ruimte en de rust voor een kort praatje

Persoonlijk contact blijft, in mindere mate, mogelijk doordat de straten de ruimte en rust bieden om op voldoende afstand een kort praatje met een bekende te maken en zo in de gaten te houden hoe de oudere buurman er aan toe is. Ik denk dat we kunnen zeggen dat deze crisis laat zien hoe belangrijk brede welvaart is voor een veerkrachtige samenleving: hoe gezondheid, tevredenheid, sociale interactie, groene ruimte en kwaliteit van leven onmisbaar zijn.

Veel mensen in Frankrijk, en in mindere mate in Nederland zijn al van de stad naar een buitenhuisje verhuisd. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door technologie en internetinfrastructuur. Een deel van de mensen kan steeds makkelijker sociale activiteiten, relaties en werk van de ene naar de andere plek meenemen. Tijdelijk weliswaar, maar wellicht brengt deze ervaring ze op een idee en versterkt deze pandemie de al voorzichtig begonnen trek naar het toegankelijke platteland.

Laten we de huidige crisis gebruiken om tot een herwaardering te komen van wat er werkelijk toe doet en te leren van de voordelen van zowel het platteland als de stad: groene ruimte in en buiten de bebouwde omgeving, een mix van kleine- en grootschalige voorzieningen, sociale netwerken op buurtniveau en voldoende internetcapaciteit.

Voor nu: laten we extra zorg dragen voor degenen die de nadelige gevolgen van de uitbraak letterlijk niet kunnen ontlopen, zowel tijdens als direct na de crisis.

Lees ook:

Met geloof en liefde wil Roel Kuiper de ecologische paniek te lijf

Door de mens centraal te stellen is de wereld in de klimaatcrisis geraakt, stelt oud-senator Roel Kuiper. Het christendom heeft volgens hem alles in zich voor een andere, duurzame levensstijl en politiek.

De overheid kan niet het geluk van iedereen bepalen, waarschuwt Thom de Graaf

De Raad van State waarschuwt het kabinet voor al te hoge ambities: ‘De overheid kan niet het geluk van iedereen bepalen’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden