OpinieOnderwijs

Waar zijn de boze studenten? We hebben ja-knikkers van ze gemaakt

We hebben van studenten makke schapen gemaakt, constateert docent en promovendus Saro Lozano Parra met spijt.

Het kabinet opende onlangs de deuren van de middelbare scholen. Universiteiten­­, hbo’s, mbo’s – ook de vavo waar ik werk – blijven vooralsnog grotendeels gesloten. Docenten houden zich angstvallig stil, net als de studenten. Een opstand om hun recht op onderwijs op te eisen lijkt uit te blijven, ondanks de magere vooruitzichten van onderwijs op afstand en verlengd thuiszitten. Het lijkt erop dat het burgerschapsonderwijs van de afgelopen tijd is geslaagd. We hebben leerlingen onderwezen tot burgers die de overheid het liefst lijkt te zien: ja-knikkers en makke schapen.

Uit mijn onderzoek naar democratie in het voortgezet onderwijs blijkt dat sinds 9/11 de nadruk in burgerschapsonderwijs ligt op het domein van socialisatie: leerlingen leren om te functioneren binnen bestaande tradities van een gegeven maatschappij waarin zij moeten functioneren. Naast het domein kwalificatie – de taak van kennisoverdracht – bestaat er nog een belangrijk educatief domein: subjectificatie. Dit is het domein waarin de leerling leert een subject te worden en in vrijheid kritisch leert nadenken over het in-de-wereld-zijn. Doordat de nadruk de afgelopen jaren heeft gelegen op socialisatie is de huidige generatie vooral bezig geweest met zich aan regels te houden en is de kritische blik op het eigen bestaan en de gegeven wereld om hen heen verwaarloosd.

Dit blijkt ook uit de afgelopen maanden van de coronacrisis. Uitzonderingen daargelaten waren er geen illegale feesten, stiekeme raves of andere massabijeenkomsten. En dat terwijl dit het moment is voor jongeren om te leven, om zich over te geven aan het proces van volwassenwording. Een tijd om op je bek te gaan en weer op te krabbelen, om kansen te pakken, om te ontdekken, mensen te ontmoeten, te praten, te luisteren, om te zoenen en vast te houden, kortom, om in-de-wereld-te-zijn. In plaats daarvan hebben zij zich solidair getoond en overgegeven aan het Grote Niets. Een opoffering die niet onderschat moet worden. Maar nu het land bijna geheel van het slot lijkt te gaan blijven de onderwijsinstellingen voor hen boven de achttien gesloten.

Maar waar zijn de boze studenten? Waarom eisen zij geen antwoord op de vraag waarom we ongeacht leeftijd wel weer hutjemutje naast elkaar kunnen zitten in de trein en in het vliegtuig, maar de onderwijslokalen gesloten blijven? Waarom is er zo weinig ophef over de verschraling van hun onderwijs en de impact op hun toekomst? Waarom maken de volwassenen-in-wording zich niet bozer?

Meelopers

Ik leg een gedeelte van de verantwoordelijkheid bij mezelf en mijn collega’s. We hebben leerlingen te weinig geleerd wat in beweging komen betekent, omdat we veel te druk waren met ze leren hoe zich te schikken in de status quo. Zo socialiseerden we ze tot gedweeë meelopers in plaats van ze uit te dagen om subject te worden en hun vrijheid met beide handen aan te pakken, en de status quo te bevragen op de momenten dat dat nodig is.

Bij deze wil ik mijn spijt betuigen aan al mijn leerlingen die ik in mijn jaren voor de klas in mijn klassen heb gehad­­, en doe ik een oproep aan mijn collega­­ docenten in het mbo, hbo en wo. Voor mijn leerlingen: sorry als ik jullie te veel binnen de lijntjes heb laten kleuren. Maar alstublieft, laat je horen. Eis je recht op voor kwalitatief goed onderwijs­­. En tegen mijn collega’s: laten­­ we onze onmacht uiten, laten­­ we de volwassenen-in-wording waar we hart voor hebben ondersteunen en met hen eisen dat onze lokalen weer open mogen. Op zijn minst zolang de tweede golf uitblijft. Dit kan zo niet langer.

Lees ook:

Voor goed burgerschap moet je uit je bubbel breken

Hoe zorgen scholen ervoor dat hun leerlingen goede burgers worden? Trouw onderzocht het op vier verschillende middelbare scholen. Hun visie op burgerschap verschilt, maar de overkoepelende boodschap is hetzelfde: stap uit die bubbel.

‘Het debat over burgerschap vliegt uit de bocht’

Gestapo, razzia’s, KGB-methodes. De onderwijsinspecteurs die de omgang met verschillende morele opvattingein de schoolklas onderzochten, kregen harde woorden over zich heen. Maar volgens hun baas Monique Vogelzang deden ze gewoon hun werk. ‘We moeten zorgen dat de nuance terugkomt.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden