Column Abdelkader Benali

Waanzin is erfelijk, liefde is goddelijk

Wanneer de wereld op instorten staat, eet ik Chinees. Dat was in de laatste dagen voor Oudjaar gelukkig niet het geval, de apocalyps leek nog ver weg. In onze bubble, ander woord voor het privé­leven, echter stonden de dingen er niet zo stabiel voor. De verbouwing van ons nieuwe appartement heeft stadsnomaden van ons gemaakt. Ik vind rust in een kop soep.

In het Chinese eettentje luwen de chaos, de afspraken, de ergernissen over de voortgang, de niet aflatende uitgavenstroom aan tegels, kranen en zakken cement. We bestellen. In afwachting van het bestelde kijk ik naar het tennis dat op de opgehangen televisie voorbijkomt, mijn hoogzwangere vrouw kijkt naar buiten, mijn dochter kijkt op mijn telefoon een vrolijke tekenfilm. Opvoeden is delegeren. Tegenover ons zit een in zichzelf pratende vrouw gebogen over haar bestelde broodje. Ze spreekt vloeiend Engels met een Amerikaans accent. Het broodje raakt ze met geen vinger aan. Ze observeert ons, ik observeer haar. Dan gaat ze over op Nederlands, dat ze ook vloeiend spreekt, accentloos. Ik vermoed een Surinaamse achtergrond, ik vermoed ook een kolkend binnenleven. De paar woordjes Arabisch die ik met mijn vrouw sprak trekken haar aandacht. “Was dat Arabisch? Ik spreek zelf Chinees.”

“Vloeiend?”, vraag ik. “Er zijn vele soorten Chinees.” Ons eten wordt gebracht. Ik kijk naar haar en wens haar smakelijk eten. “Ik eet niet”, zegt ze. “Waarom niet?”

“Ik denk dat ze er iets in hebben gedaan.” Ze kijkt naar de keuken. Haar psychotische gebabbel verraadt een psychiatrische complexiteit die met medicijnen niet op te lossen is. Haar samenzweerderige manier van praten, de alwetende toon waarmee ze haar waarheden debiteert, het heilige geloof in haar angsten – het herinnert me pijnlijk aan de psychiatrische patiënten in mijn directe omgeving. De eerste tekenen van psychose, de lange weg richting herkenning van het ziektebeeld en de aanvaarding van de persoon dat er iets gruwelijk mis is in dat wispelturige brein. De psychose dicteert de emotie met straffe hand waardoor contact maken met de persoon van wie je houdt een martelgang wordt.

Uit het niets zegt ze: Ik zou wel ­iemand iets willen aandoen

Om het gesprek gaande te houden blijf ik praten over koetjes en kalfjes, ik heb geleerd dat het gesprek dan veilig blijft, weg van de grootheidswaanzin die de kop op kan steken. Dan, uit het niets, zegt ze: “Ik zou wel ­iemand iets willen aandoen.” Ik eet van mijn nasi, die smaakt heerlijk, de kip is sappig. Wat ze zegt is grootspraak, grootspraak met een kern van waarheid. Die ­iemand die ze iets wil aandoen zit misschien in haarzelf.

“Mag ik je wat vragen”, zegt ze.
“Ja?”
“Ben je weleens opgenomen geweest?”
“Nee.”
“Heb je in de gevangenis gezeten?”
“Nee.”
“Ik heb naar je zitten kijken. Je hebt een sportief hoofd, je bent sportief gekleed maar je hebt wel een buikje. Zo’n lichaam krijg je als je op medicijnen zit.”

Medicijnen zijn antipsychotica. Ik stel haar gerust; ik eet veel de laatste tijd. Ik zal haar niet vertellen dat ik in het verleden veel van dit soort gesprekken heb gehad met iemand van wie je houdt, maar die de grip op zijn leven is kwijtgeraakt. Gesprekken waarin ik heb geleerd dat taal geen brug kan slaan, maar eerder verwijdert.

Er verschijnt een glimlach op haar gezicht. We hebben elkaar begrepen. Ik kijk naar mijn dochter. Waanzin is erfelijk, liefde is goddelijk. Als we weggaan, is ze ­begonnen met het eten van haar broodje. Het voelt als een overwinning.

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met ‘Bruiloft aan zee’, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn roman ‘De langverwachte’. Om de week schrijft hij voor Trouw een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden