Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

VVD, in dienst van slechts één man

Opinie

Lex Oomkes

Premier Mark Rutte tijdens de persconferentie na afloop van de wekelijkse ministerraad. © ANP
column

Ruim twaalf jaar (sinds juni 2006) is Mark Rutte nu het eerste gezicht van de VVD. Op een maand na is hij acht jaar de minister-president van dit land. 

Liberalen, die sinds bijna honderd jaar - sinds het kabinet-Cort van der Linden - geen geestverwant meer een kabinet zagen leiden, kunnen trots zijn op zoveel stabiliteit en standvastigheid.

Lees verder na de advertentie

Maar ten koste van wat is dat allemaal gegaan? De VVD, die toch al niet bekendstond als een partij van ­ideologische scherpslijperij en discussies op het scherp van de snede, is verworden tot een (goed geoliede) machine voor machtsvorming en machtsbehoud. Alle neuzen in één richting en allen voor Rutte.

Voor de laatste die (gedwongen) vanwege een inhoudelijk politiek conflict de fractie verliet, moeten we veertien jaar terug: toen vertrok Geert Wilders

Zeker de twee laatste fracties van de liberalen in de Tweede Kamer blonken nu niet bepaald uit door de ruime aanwezigheid van zelfbewuste, spraakmakende, het liberalisme dagelijks inhoud gevende Kamerleden. Een door de verkiezingssuccessen van Rutte steeds maar uitdijende verzameling backbenchers bevolkte de blauwe stoelen namens de VVD. Ruim tien jaar politiek leiderschap staat gelijk aan ruim tien jaar groeiende afhankelijkheid van één  persoon. Hoe lang kan dat nog goed gaan?

Vorige week vertrokken, min of meer gedwongen, Han ten Broeke en, min of meer vrijwillig, Jeanine Hennis-Plasschaert uit de Kamer. De laatste was minister in het tweede kabinet-Rutte en daarom zou je, ondanks het vertrek naar aanleiding van ondeugdelijke mortieren, kunnen spreken van een prominent lid van de fractie. Als Kamerlid zorgde ze echter voor grote ophef door te tonen dat ze de gevolgen van de scheiding tussen kerk en staat en de mogelijkheid of onmogelijkheid van de financiering van bijzonder onderwijs door de overheid niet helemaal doordacht had. Dat er door de overheid gefinancierde confessionele scholen bestaan, is geen bewijs dat de kerk is doorgedrongen in de staat.

Ten Broeke was nu juist wel een van die schaarse, min of meer eigenzinnige Kamerleden aan wie in het algemeen, en bij de VVD in het bijzonder, zo’n schreeuwende behoefte bestaat.

Elke nieuwe kandidatenlijst bij de VVD bevat vele nieuwe namen, mede omdat fractieleden in de af te sluiten periode zo weinig van zich lieten horen. En als ze iets van zich lieten horen, dan was dat vanwege een voortijdig en min of meer gedwongen vertrek uit het parlement.

Premier Mark Rutte arriveert bij het Catshuis voor een informele heisessie van het kabinet. © ANP
Inhoudelijke conflicten zijn zeldzaam in de VVD, eenvoudigweg omdat de inhoud niet al te vaak ter sprake komt

Voor de laatste die (gedwongen), vanwege een inhoudelijk politiek conflict, de fractie verliet moeten we veertien jaar terug. Geert Wilders vertrok, omdat hij, in tegenstelling tot de lijn van de partijtop, voor eens en voor altijd wilde uitsluiten, dat Turkije lid zou kunnen worden van de Europese Unie. Voor het overige zijn het verdenkingen wegens fraude, (herhaald) rijden onder invloed of in het openbaar pochen over een ontmoeting met Poetin die nooit plaatsvond die aanleiding waren voor een slechtnieuwsgesprek met de fractievoorzitter. Inhoudelijke conflicten zijn zeldzaam in de VVD, eenvoudigweg omdat de inhoud niet al te vaak ter sprake komt in de fractie of in de partij. 

De gang van zaken rond de dividendbelasting is daarvan een voorbeeld. In het verkiezingsprogramma van de partij was daarover niets te vinden. Het was min of meer een soloproject van Mark Rutte zelf (met de hulp van Eric Wiebes, dat wel).

Een partij met een dergelijk gebrek aan persoonlijkheden en die zo afhankelijk is van de populariteit en statuur van de premier, kan niet veel anders dan zich in zijn dienst stellen. Al gaat uiteindelijk die kruik niet voor eeuwig te water.

Lex Oomkes is senior politiek redacteur bij Trouw, en schrijft wekelijks een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Deel dit artikel

Voor de laatste die (gedwongen) vanwege een inhoudelijk politiek conflict de fractie verliet, moeten we veertien jaar terug: toen vertrok Geert Wilders

Inhoudelijke conflicten zijn zeldzaam in de VVD, eenvoudigweg omdat de inhoud niet al te vaak ter sprake komt