Opinie Resocialisatie

Voorkom recidive, neem de zorgtaak van gedetineerde ouders serieus

Beeld -

Onderzoek laat zien hoe belangrijk het is om de zorgtaak van gevangen die ook ouder zijn serieus te nemen. Hier valt zowel menselijk als maatschappelijk veel winst te boeken, stelt docent criminologie Joni Reef. 

Woning, werk, wijf. Die wat banale drieslag geldt nog altijd als hét recept om mannen op het rechte pad te krijgen. Wie beleid maakt om criminaliteit terug te dringen en recidive te voorkomen, doet er dus goed aan om deze drie factoren in acht te nemen. Toch is er in de plannen van minister Sander Dekker (rechtsbescherming) vooral veel aandacht voor woning en werk. Op zich begrijpelijk: de regelmaat en zekerheid die een baan en een dak boven het hoofd bieden, zijn cruciaal om ex-gedetineerden succesvol in de maatschappij te laten terugkeren. Maar dat er tegelijkertijd nauwelijks aandacht is voor het belang van de laatste ‘w’, oftewel het gezinsleven, is een gemiste kans.

Steeds meer onderzoek laat zien hoe belangrijk het is om de zorgtaak van gedetineerden die ook ouder zijn serieus te nemen. Hier valt zowel menselijk als maatschappelijk veel winst te boeken. Zo wordt het gedrag van gedetineerde ouders al binnen de gevangenismuren positief beïnvloed als die zich primair vader of moeder voelen, en daarna pas crimineel. Na het uitzitten van de straf kan de stabiliteit van een gezinsleven ex-gedetineerden bovendien helpen om niet in negatieve oude patronen te vervallen. En ten slotte is er de positieve uitwerking op een bekende risicogroep: de kinderen van gedetineerden. Hoe beter de band tussen ouder en kind blijft, hoe kleiner de kans dat die laatste in de criminele voetstappen van vader of moeder treedt.

Het is dus zaak om meer aandacht te schenken aan de oudertaken van veroordeelden. Dat begint al in de rechtszaal, bij de strafoplegging. Hier kan de gezinssituatie veel nadrukkelijker worden meegewogen. Bijvoorbeeld wanneer een vergrijp van dermate lichte aard is dat een alternatieve straf als een elektronische enkelband tot de mogelijkheden behoort. Zeker bij ouders met risicokinderen verdient zo’n alternatieve straf vanuit maatschappelijk oogpunt de voorkeur. In landen als Duitsland en Italië is dit al bij wet geregeld.

Hypermasculien

Daarnaast is het van belang dat het ouderschap een prominentere rol in de gevangeniscultuur gaat innemen. In vrouwengevangenissen is dit vaak niet zo’n probleem en praten gedetineerden graag over het moederschap. Bij vaders ligt dit anders. De gevangeniscultuur waarin zij leven is doorgaans hypermasculien. Softe zaken als vaderschap blijven hierdoor veelal onbesproken, ondanks het feit dat ongeveer de helft van de mannelijke gevangenispopulatie in Nederland vader is.

Projecten in onder meer Wales en de Verenigde Staten laten zien dat gerichte vaderschapsprogramma’s hier verandering in kunnen brengen. Niet alleen werd het door deze begeleiding ‘normaler’ om over het vaderschap te spreken, ook was er onder gedetineerden die het programma volgden minder sprake van agressie.

Vooralsnog loopt Nederland op dit gebied achter, al groeit de aandacht voor het onderwerp. Zo zijn in Leeuwarden en Veenhuizen al speciale vadervleugels ingericht, naar het hierboven genoemde voorbeeld uit Wales. Kinderombudsman Margrite Kalverboer lanceerde het project ‘Zie je mij wel’, gericht op kinderen van ouders die vastzitten. Hoopvolle initiatieven, die tegelijkertijd te klein van omvang zijn om écht zoden aan de dijk te zetten. Daar is landelijk beleid voor nodig, maar voorlopig lijkt hier vooral sprake te zijn van een blinde vlek.

Er zou op beleidsniveau meer bewustzijn moeten zijn over de negatieve effecten die gezinnen met een ouder in gevangenschap ervaren. Of het nu gaat om het wegvallen van de primaire kostverdiener, het ontbreken van een opvoeder of het voorkomen van recidive. De maatschappelijke winst die hier te boeken valt, is te simpelweg te groot om nog langer te negeren.

Lees ook:
Gedetineerde vaders blijven ook in de bajes ‘papa’ met zelfgemaakt boek

Vaders schreven in de gevangenis een boek met voorleesverhalen voor hun kinderen. Projecten waarbij de band tussen gedetineerden en hun gezin wordt onderhouden, dragen bij aan de resocialisatie van gevangenen na hun tijd in de cel.

Onderzoek: gevangenen moeten gezonder eten krijgen, ook voor hun geestelijke gezondheid

Het eten in Nederlandse gevangenissen kan beter worden ingezet, zodat gedetineerden die vrijkomen fitter zijn en misschien wel minder snel opnieuw de fout ingaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden