OpinieMilieu

Voorkom plastificering van onze wereld én wees zuinig op plastic

Nijvere afvalscheiders worden op het verkeerde been gezet. Meer dan de helft van de plastic consumentenverpakkingen is niet effectief te recyclen, schrijft Math Oehlen, beleidsambtenaar afval, in reactie op het pleidooi om burgers zelf plastic te laten scheiden.

Omwille van bewustwording bij burgers pleit Ad Lansink voor afvalscheiding bij de bron (Opinie, 14 januari). Dit is een aanvechtbare claim. Sterker nog, de claim wekt het vermoeden dat er een belang is ontstaan dat zich verzet tegen echte bewustwording bij de nijvere ­afvalscheider.

Aanhangers van nascheiding (de ­afvalverwerker scheidt na inzameling, red.) kennen de objectieve waarde van afvalscheiding. Meer dan de helft van de consumentenverpakkingen valt ­immers niet op een effectieve manier te recyclen. Dat zijn verpakkingen die bestaan uit verschillende, onontwar­bare soorten plastic, de zogeheten ­plasticmix. Daar kun je hooguit laagwaardige producten van maken. Naar de definitie van het landelijke afval­beheerplan is dat geen recycling te ­noemen.

Toch stellen we in de publiekscommunicatie gescheiden inzamelen gelijk met recyclen. Ten onrechte dus.

Tot nu toe verdwijnt deze plasticmix grotendeels naar Duitsland, waar een deel wordt verwerkt tot bermpaaltjes. De markt wordt, door de Chinese ­importbeperking voor afval, met dit soort laagwaardig plastic overspoeld. Daarnaast is er maar beperkte vraag naar bermpaaltjes. Vanwege de hoge Nederlandse subsidies op dit reycle­materiaal ligt verdringing van een minder gesubsidieerde plasticmix uit een andere land of andere bedrijven voor de hand. Die mix vindt zijn weg via de internationale, ondoorzichtige handel, of de ­cementcentrale.

Verdere plastificering van de samenleving

Wat is er erg aan het zoveelste bermpaaltje? Het wringt dat onder het mom van ‘we hebben een plasticprobleem’ laagwaardig plastic niet wordt op­geruimd (door er energie mee op te wekken, bijvoorbeeld), maar wordt ­gebruikt om producten te fabriceren die hout of staal verdringen – nota ­bene eeuwig hernieuwbare materialen. Denk bij dit soort producten aan plastic parkbankjes, vlonders, transportpallets en oeverbeschoeiing. Dit systeem leidt tot een verdere plastificering van onze leefomgeving, in weerwil van de pretentie.

Momenteel lopen er in ons land ­diverse pilots om voor dit minderwaardige plastic toepassingen te verzinnen. Het gaat niet om een marginaal percentage, maar om de helft van al wat ingezameld wordt. Gemeenten mogen dit deel straks afnemen onder het mom van ‘duurzaam inkopen’.

We staan voor een plasticprobleem: hoe kunnen we afval omzetten in overbodige en laagwaardige plasticproducten, zonder toegevoegde waarde ten opzichte van traditionele materialen? Uiteraard is er niets tegen hoogwaardig gerecyclede plastics in hoogwaardige toepassingen, maar dan hebben we het over hooguit een derde van alle ingezamelde verpakkingen. De rest zou anders ontworpen, of gewoon minder moeten worden gebruikt.

Verpakkingen anders ontwerpen

Zolang die plasticmix er is, verdient ­opruimen de voorkeur boven recyclen. Recycling leidt tot plasticproducten waarmee we de wereld niet helpen, maar juist plastificeren.

Als we afvalverbranding dan zo erg vinden, is dat een enorme stimulans om verpakkingen anders te gaan ontwerpen. Het dogma dat stelt dat er niets boven materiaalrecycling zou gaan, is in het geval van deze plasticmix een misvatting. Daar moet je niets van willen maken.

Voorkom dat de wereld volkomen overbodig verder plastificeert. Ruim minderwaardig plastic zo doelmatig mogelijk op. Plastic is een prachtig ­materiaal voor de juiste toepassing, en net zo resistent als Pfas. Wees er zuinig op.

 Lees ook:

Gescheiden inzameling van plastic schaadt het milieu

Huishoudens extra laten betalen voor restafval leidt tot vervuiling van andere afvalstromen en illegale dump. En plastic kan prima bij het overig afval. Het beleid moet compleet op de helling, stelt Raymond Gradus, hoogleraar bestuur en economie aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden