Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voorkom begripsverwarring rond de zorg

Opinie

Klaas-Jan Rodenburg

© ANP XTRA
Opinie

Een euthanasieverzoek kan niet verouderen, maar moet wel regelmatig bij de (huis)arts worden bevestigd, betoogt Klaas-Jan Rodenburg, voorzitter van Stichting Zorgverklaring.

'Verklaring laatste wil is vaak te oud', kopt Trouw (22 augustus). Graag wil ik dit nuanceren. In een verklaring laatste wil, ook wel wilsverklaring of levensverklaring genoemd, beschrijft een wilsbekwaam iemand in welke omstandigheden hij of zij niet wil blijven leven. 

Lees verder na de advertentie

Onder 'wilsverklaring' blijken in de discussie twee verschillende begrippen verstaan te worden. Dat leidt tot verwarring. Met 'wilsverklaring' wordt soms een 'euthanasieverzoek' bedoeld, en soms een 'zorgverklaring'. Vanwege de juridische implicaties is het uitermate belangrijk onderscheid te maken tussen die twee.

Eigen belangen

Een wilsverklaring regelt al die zaken die het lijf en de gezondheid in de laatste levensfase aangaan. Het gaat om de behandelwensen en -grenzen op het moment dat de patiënt dat zelf niet meer kan aangeven. Dat is dan een zorgverklaring. Het kan ook gaan om de uitdrukkelijke wens om bij uitzichtloos en ondraaglijk lijden, het leven opzettelijk te laten beëindigen. In dat geval betreft het een euthanasieverzoek. Beide wensen hebben een volstrekt verschillende uitwerking.

Een zorgverklaring, als onderdeel van een wilsverklaring, regelt wat er moet gebeuren als ik door ziekte of ongeval niet langer zelf in staat ben om mijn eigen belangen kenbaar te maken. Een zorgverklaring is bedoeld om zinloze overbehandeling in de laatste levensfase te voorkomen. In de wilsverklaring worden een of meer zorgvertegenwoordigers (mentoren) aangewezen die mijn belangen in die laatste levensfase behartigen.

Op dat laatste moment moet de patiënt alsnog het verzoek bevestigen

Een zorgverklaring, als onderdeel van een wilsverklaring, wordt zelden of nooit aangepast. Dat is ook niet nodig. Want de zorgverklaring wordt juist opgesteld met het oog op situaties waar de kwaliteit van het leven tot een minimum is beperkt.

In een euthanasieverzoek verzoekt een wilsbekwame patiënt een arts om het leven opzettelijk te beëindigen. Op dat laatste moment moet de patiënt alsnog het verzoek bevestigen. In de Handreiking schriftelijk euthanasieverzoek van 2016, uitgegeven door de overheid, wordt het standpunt van wilsbekwaamheid op het laatste moment genuanceerd. Zo zal een arts in bijvoorbeeld een beginfase van dementie een euthanasieverzoek kunnen inwilligen wanneer de patiënt regelmatig en gemotiveerd het euthanasieverzoek bij de arts heeft bevestigd. Angst voor veroudering van deze verklaringen is dus onterecht.

Lees ook:

Ze wilde een 'goede dood', nog voor de Kerst

Euthanasie bij ernstig psychiatrisch lijden kan onder strikte voorwaarden, maar wat doet dat met andere patiënten? Psychiaters maken zich zorgen.

'Regels bepalen de waardigheid van het levenseinde'

Met de aankondiging van maar liefst vier onderzoeken naar mogelijk strafbare euthanasie stapt het Openbaar Ministerie uit de coulissen. "Bij euthanasie moet een arts niet louter varen op zijn eigen kompas", zegt procureur-generaal Rinus Otte.

Deel dit artikel

Op dat laatste moment moet de patiënt alsnog het verzoek bevestigen