null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnJamal Ouariachi

Voor vrije meningsuiting? Of vooral – en uitsluitend – voor de eigen vrije meningsuiting?

De strijd tegen raciale en sociale onrechtvaardigheid is volkomen legitiem, maar mag geen bedreiging vormen voor het vrije woord. Zo ongeveer luidt de strekking van een open brief die onlangs verscheen in het tijdschrift Harper’s Magazine, ondertekend door 153 kunstenaars en journalisten.

Een citaat: ‘Redacteuren worden ontslagen omdat ze omstreden stukken plaatsen, boeken teruggetrokken wegens vermeende onwaarachtigheid, journalisten mogen niet over bepaalde onderwerpen schrijven, hoogleraren krijgen last omdat ze in hun colleges uit bepaalde romans citeren, een onderzoeker wordt ontslagen na verspreiding van een academische peer reviewed studie en bij organisaties wordt de leiding aan de dijk gezet om iets wat soms alleen maar een onhandige vergissing is.’

Doodsbedreigingen

In de lijst met ondertekenaars vinden we onder anderen schrijvers J.K. Rowling en Salman Rushdie. De eerste ontvangt al een tijdje doodsbedreigingen omdat zij het gewaagd heeft zich uit te laten over transgenderactivisme. Twitteraars kondigden tevens aan hun Harry Potter-boeken te zullen verbranden. Over boekverbrandingen kan Rushdie meepraten: die zag eind jaren tachtig zijn roman De duivelsverzen veelvuldig in vlammen opgaan, en dan heb ik het nog niet over de fatwa die hem tot bijna tien jaar onderduik dwong.

Voorwaar, mensen met recht van spreken. En ze hebben een punt. Hoe wrang is het bovendien dat activisten tegenwoordig de neiging vertonen anderen het spreken of schrijven onmogelijk te maken, terwijl juist zij – de minderheden, de onderdrukten – toch zouden moeten weten hoe belangrijk het is dat élke mening, ook een ongewenste, vrijelijk verkondigd kan worden.

Het ‘deplatformen’ van mensen met ongewenste meningen

Nu is de ‘cancel culture’ in de VS en het Verenigd Koninkrijk een stuk extremer dan in Nederland. Maar ook hier moeten we wel degelijk oppassen dat idealisme niet leidt tot het ‘deplatformen’ van mensen met ongewenste meningen.

Gisteren verscheen een Nederlandse open brief, ‘ter verdediging van het vrije debat’. Ondertekend door Thierry Baudet, Joost Eerdmans en een flinke kluit FvD’ers en PVV’ers. Ze schrijven: ‘Als gevolg van het optreden van radicale groepen die (institutioneel) racisme zeggen te willen bestrijden, komt de vrijheid van meningsuiting onder druk te staan.’

Jort Kelder mocht toch gewoon zijn racismedebatje presenteren?

Het ontgaat me even waar de vrije meningsuiting van iemand als Baudet – buiten het reces bijna dagelijks op tv, radio en in de krant – precies onder druk staat. Of gaat het om Johan Derksen? Die heeft toch geen spreekverbod? Jort Kelder? Die mocht toch gewoon zijn racismedebatje presenteren?

Waar gáát dit over?

In De Telegraaf lichtte Raisa Blommestijn, een van de initiatiefnemers, het manifest toe: ‘Voor het minste of geringste word je voor racist uitgemaakt.’

Aha. Dus dat is het probleem. Maar valt dát dan niet onder vrije meningsuiting, iemand racist noemen? Of pleiten de ondertekenaars toch vooral – en uitsluitend – voor hun eigen vrije woord?

Schrijver Jamal Ouariachi vervangt deze zomer columnist Stevo Akkerman. Lees hier eerdere columns van Ouariachi terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden