Opinie

Voor verwarde mensen is ‘thuis’ niet altijd een veilige haven

GGZ-instelling de Woenselse Poort in Eindhoven behandelt mensen met meervoudige, complexe en langdurende psychiatrische problemen. Beeld anp

De veranderingen in de ggz hebben voor mensen met een psychisch of psychiatrisch ziektebeeld grote gevolgen gehad, zoals oud-psychiater Höppener deels beschrijft. Maar voor verwarde mensen is thuis niet altijd een veilige haven, schrijft Karen Wolsing-van Dartel uit Nijmegen.

In 2014 en 2015 werd de ‘ambulantisering’ landelijk ingevoerd. Met het beleid dat ‘iedereen het beste thuis is, ook de psychiatrische patiënt’ moesten de klinische instellingen liefst 30 procent van hun patiënten naar ‘hun thuissituatie begeleiden’. Hun budget werd met 30 procent gekort.

Als psychiatrisch patiënt en lid van een ‘commissie beleid’ bij een instelling, heb ik van dichtbij meegemaakt hoe de cliëntenraad ervoor heeft geknokt om deze maatregel teniet te doen. Tevergeefs. Het belangrijkste argument van de directie en de bestuurder was dat het niet anders kon vanwege het bestuurlijk ‘Akkoord curatieve ggz 2012-2013 en 2014-2017’.

Er ontstond grote onrust in de organisatie. Hoe konden de hulpverleners een keuze maken uit een groep van mensen die deze zorg hard nodig hadden? Hoezo naar huis? Juist door hun stoornis hadden zij hun (t)huis veelal verloren. Na alle problemen die ze hadden doorgemaakt, was de opname een enorme geruststelling. Daardoor voelden vrienden en buren zich gesteund. Ik hoorde een verpleegkundige zeggen dat de mensen ‘buiten’ niet doorhadden, hoeveel maatschappelijke onrust met deze zorg werd voorkómen.

Vanaf 2015 heb ik de ‘verwarde’ mens in de media zien verschijnen. De medemens is angstig voor hem of haar met het vreemde gedrag. Als eerste wordt de politie gebeld. Een zware taak voor de politiefunctionaris, die niet is opgeleid om deze mensen te benaderen, laat staan te helpen. Waar kan de mens die angstig en verward is in zijn nieuwe thuissituatie terecht als buren hem horen roepen en niets van hem weten? Het is niet goed dat mensen die specialistische hulp nodig hebben, zich ‘thuis’ niet veilig voelen en in hun wanen een inbreker in huis weten.

Meer nodig

Ik durf te stellen dat, met de inzet van dat getal (30 procent van de ‘bedden’ geschrapt) het kind met het badwater is weggegooid. Als de hulpverleners het vertrouwen en de mogelijkheid hadden gekregen om vanuit hun ervaring en deskundigheid te mogen kiezen, hadden ze de mensen die 24-uurszorg behoefden in hun instelling kunnen laten. Ze hadden, samen met de hulpverleners in de wijk, diegenen die het aankonden naar huis kunnen begeleiden. Na 2015 zijn veel deskundige hulpverleners onder druk van de omstandigheden uit de psychiatrie vertrokken.

Mocht de indruk ontstaan dat ik er niet achter sta mensen in hun thuissituatie te brengen en te laten opknappen, dan wil ik dat nuanceren. Het is een groot goed dat mensen thuis terechtkunnen. Daar is echter meer voor nodig dan nu het geval is. Te beginnen bij grotere openheid over ‘de psychiatrie’. In de buurt, onder familie, onder vrienden. Geen stiekem gepraat en geen politie. Na adequaat advies vooraf van hulpverleners weten de buren hoe ze hun buur goed moeten benaderen. Nu wordt de patiënt met een psychiatrische stoornis gemeden. Er wordt in de straat gefluisterd, de politie wordt gewaarschuwd. Hoezo veilig? Voor wie?

Geef de psychiatrische patiënt die behandeling en die zorg die noodzakelijk zijn. Sluit aan bij diens gedrag en diens problemen. Thuis of in de instelling. Pas de omgeving aan hun stoornis aan. Voorkom daardoor de maatschappelijke onrust, die ze ongewild en onbewust kunnen veroorzaken. Als een opname in een klinische setting noodzakelijk is, zijn percentages irrelevant. Geef tijdig en adequaat hulp, zodat meer en groter leed voor zowel de patiënt als diens omgeving wordt voorkomen.

Lees ook:

Veiligheid vergt dubbele aandacht: voor de patiënten én de samenleving

Gedragsstoornissen behandelen en zorgen voor veiligheid kan en moet gelijktijdig gebeuren. De zeer diverse groepen met ernstige, complexe stoornissen hebben langdurige intensieve zorg nodig ter bescherming van henzelf en de maatschappij , schrijft kerkbestuurder en oud-psychiater Armand Höppener.

Meer beveiligde bedden voor gevaarlijke verwarde personen

Na lang wachten kreeg de geestelijke gezondheidszorg in het najaar van 2018 meer beveiligde opnameplekken voor verwarde personen. Niet iedereen is enthousiast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden