Column

Voor de robotarts hoeft u voorlopig niet bang te zijn

Bert Keizer Beeld Trouw

Op het journaal zie je het weleens, als er weer een autofabriek wordt gesloten of juist geopend: zwaaiende robotarmen die nijdig puntlassend de carrosserie van een auto in elkaar zetten met van die leuke vonkenregentjes. 

Oei, denk ik dan, als typische twintigste-eeuwer, dat kan haast niet goed gaan. Zo'n arm zwaait af en toe iets te ver door, loost zijn gloeiende metaaldruppel in de lucht en drie maanden later rijd ik met het volste vertrouwen regelrecht een ravijn in.

Ook in de geneeskunde worden routinematige bezigheden in toenemende mate overgenomen door computers. Er gebeurt op dit moment erg veel op het gebied van patroonherkenning in grote stapels gegevens. Computers worden steeds diepgaander geprogrammeerd om taken als autorijden, vliegtuig vliegen, Go spelen, schaken, en nu ook het beoordelen van scans, beter aan te kunnen dan de mens.

Als er één vak is waarin we de hele dag niks anders doen dan situaties inschatten aan de hand van een hele wolk gegevens dan is dat natuurlijk geneeskunde. Het is (voorlopig) niet het geval dat u bij het betreden van de spreekkamer van uw huisarts als volgt zult worden toegesproken vanaf een computerscherm: "U hoeft niet te gaan zitten, mevrouw Berends, ik heb het al gezien hoor, via de camera in de wachtkamer, u hebt een Parallelle Pipose, het recept is al doorgeseind naar de apotheek. Als u hard fietst kunt u op de drempel van uw woning de bezorger van de apotheek nog net op tijd begroeten".

Zo wordt het nog even niet. Omdat uw manier van binnenkomen, uw gelaatsuitdrukking, familiegeschiedenis, maatschappelijke status, recent bezoek aan Ethiopië, afkeer van gesealde plastic verpakkingen en woede over een foutparkeerder daarnet, niet allemaal in te voeren zijn in de computer.

Kunstmatige intelligentie in de radiologie

Maar de gegevens die een scan of een röntgenfoto opleveren zijn heel wat beperkter en daar kan een computer wel wat mee, onder de voorwaarde dat er software is ontwikkeld om de beoordeling te sturen. 

In Memorad, het kwartaalblad van de Nederlandse Vereniging voor Radiologie, wordt het thema van AI (Artificial Intelligence) in de radiologie uitvoerig besproken. Het zoekend kijken naar scans en röntgenfoto's zal vrijwel zeker opgeëist worden door kunstmatige intelligentie. Zaken als longkankerscreening, skeletfoto's, foto's van hart en longen, dat wil zeggen: betrekkelijk overzichtelijke zoekacties, zullen worden weggenomen bij de radioloog. 

Er is dan ook begrijpelijke zorg over de vraag hoeveel werk er over blijft voor deze groep specialisten. Men is daar niet erg zenuwachtig over, maar het eerlijke antwoord is dat niemand nu goed weet wat AI straks vermag. 

De bepalende factor ligt in de aan te leveren software. Denk hierbij aan de slagboom die omhooggaat als je een infrarood straal onderbreekt. De informatie die herkend moet worden door dit systeempje is de afwezigheid van infrarood licht. De actie die dan moet worden ingezet is het doen aanslaan van de elektromotor die de slagboom omhoog laat gaan. Bij schaken, of een röntgenfoto, is de informatie veel ingewikkelder, maar programmeurs zijn er toch in geslaagd om informatie verwerkende netwerken te scheppen die een foto weten af te grazen en de verkregen gegevens om te zetten in een tegenzet in schaken, of een oordeel over de foto. En dat moet allemaal gebeuren op grond van vorige foto's.

Hiermee komen we bij twee punten waarop de computer onmogelijk valt te verslaan: hij vergeet nooit iets, en hij heeft geen last van emoties (werkdruk, ziek kind, mislukte appeltaart). Ja, want ons oordeel wordt vaak beïnvloed door stoorzenders die niks met de zaak te maken hebben. De computer kan overigens alleen maar zeggen wát u hebt. De arts houdt heus wel werk, want hij, meestal zij, zal moeten uitmaken of er überhaupt gescand gaat worden en wat de uitslag mogelijk voor u betekent. Ja, ik weet het, er worden ook scans aangeboden waarbij niet de dokter maar de klant/patiënt zelf uitmaakt dat er gescand gaat worden. Een doe-het-zelf screening. Epidemiologen zijn van mening dat dat meer ellende oplevert dan gezondheidswinst, maar daar is niet iedereen van overtuigd.

Lees hier meer columns van Bert Keizer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden