Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voor de Engelse identiteit is het blijkbaar noodzakelijk vooral niet Europees te zijn

Opinie

Stevo Akkerman

© Trouw
Column

Hoe de Britten de EU ook verlaten, in gierende of toch nog licht getemperde ­chaos, we zullen ze niet meer terugzien en dat moeten we ook niet willen. 

Er zijn allerlei redenen om van hen te houden, daar gaat het niet om. Ik had graag gezien dat ze bij ons waren gebleven, maar het valt hun te zwaar: ons gezelschap is een affront voor hun Engels-zijn. Natuurlijk: niet alle Britten zijn Engelsen, maar het Engelse zelfbeeld bepaalt wel de opstelling van Groot-Brittannië tegenover Europa en dan hebben we het nog altijd over het continent dat een Engelse bezoeker in 1836 deed uitroepen: ‘Wat een verschrikkelijke stank!’

Lees verder na de advertentie

Ik las die uitspraak in het heerlijke brexit-stuk dat zaterdag in de krant stond, gebaseerd op een gesprek met een stuurse Jeremy Paxman, legendarische BBC-interviewer en schrijver van verschillende boeken over zijn eigen land en volk. 

Mij is het een raadsel waarom liefde voor eigen land, regio of stad niet samen zou kunnen gaan met Europese samenwerking

Wat me vooral trof in het verhaal van Paxman was het irrationele element in het Engelse denken. Ik bedoel dat niet denigrerend, het irrationele hoort bij de mens, maar het brengt een zinnige gedachtenwisseling niet per se dichterbij. “Wij hadden altijd onze eigen grens, de zee”, zegt Paxman. “En daarover hebben alleen wij iets te zeggen. Dat zijn we gewend.” Het is het sentiment van de eeuwige eilander. Begrijpelijk, misschien zelfs aantrekkelijk, maar nogal onhandig in een geglobaliseerde wereld.

Heilloos

Mij is het een raadsel waarom liefde voor eigen land, regio of stad niet samen zou kunnen gaan met Europese samenwerking, wat de Britse pers ook te melden heeft – altijd even smakelijk als onjuist – over de afschuwelijke Brusselse onderdrukking. Voor de Engelse identiteit is het blijkbaar noodzakelijk vooral niet Europees te zijn. Ook in de politieke gekte die volgde op het brexit-referendum bleef een stabiele 50 procent van de bevolking vóór vertrek uit de EU, soms een procentje meer of minder, maar steeds ongeveer de helft. Dat betekent dat de roep om een volgend referendum heilloos is: de uitslag zal altijd onbevredigend zijn, de discussie altijd doorgaan. Noch Groot-Brittannië noch de EU kan zich dat veroorloven.

Het ironische is wel dat juist degenen die menen realistisch te zijn en het Europese project zien als hopeloos idealistisch en naïef, kiezen voor een romantisch beeld van volk en natie als allesbepalende eenheid. Terwijl het gewicht van afzonderlijke landen almaar kleiner wordt. Dat begon met de dekolonisatie en het is na het einde van de Koude Oorlog versneld. De multilaterale wereldorde, wortelend in het trauma van twee wereldoorlogen, was gebaseerd op zoiets als het recht, ook voor onaanzienlijke landen. Maar deze orde kalft af nu de VS hun handen ervan aftrekken, China de schijn van bescheidenheid aflegt en Rusland verstoort wat het verstoren kan. Het stelsel van internationale samenwerking bestaat nog, maar meer en meer spreekt macht het laatste woord. Het is voor de EU moeilijk genoeg zich in dat krachtenveld te laten gelden, het zal voor de Britten nog moeilijker zijn. Ja, ze hebben hun zee, maar they don’t rule the waves anymore.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. U leest ze op trouw.nl/stevoakkerman.

Lees meer over  de brexit in ons dossier op trouw.nl/brexit.

Lees ook:

Jeremy Paxman: De Britten willen maar één ding: met rust gelaten worden

Het is vanaf deze kant van de Noordzee moeilijk te begrijpen dat de Britten iedere deal met Europa voor een geordende brexit afslaan. Voormalig BBC-journalist Jeremy Paxman weet wel hoe dat komt. ‘Ik weet dat jullie in Europa denken dat het nog anders kan, dat er misschien nóg een referendum kan komen, of uitstel. Zo zou Brussel dat doen. Maar dat slaat nergens op.’

Deel dit artikel

Mij is het een raadsel waarom liefde voor eigen land, regio of stad niet samen zou kunnen gaan met Europese samenwerking