DE VRAAG VAN MONIC

Voelt u zich Europeaan?

Monic Slingerland Beeld -

Hij voelde zich Europeaan, tot in alle vezels. De Oostenrijkse schrijver Stefan Zweig verklaarde zijn liefde voor Europa in maar liefst 431 pagina’s. 

Maar voor zijn liefdesverklaring uitkwam onder de titel ‘De wereld van gisteren’ had Zweig zelf een einde aan zijn leven gemaakt. Zijn geloof en vertrouwen in een Europa dat ruimte en vrijheid zou bieden, waarin vrije geesten hun boeken konden schrijven, vrouwen bevrijd waren uit een puriteins keurslijf, waarin politieke vluchtelingen een veilig thuis konden vinden, dat geloof was weg. Zijn droom-­Europa was verwoest door de nazi’s. Als balling in Brazilië kon Zweig (1881-1942) niet meer geloven dat dit Europa weer terug zou keren. Zijn liefdesverklaring was een afscheidsbrief, vol romantiek.

Het Europa dat Zweig beschrijft, is dat van een eeuw geleden. Inderdaad, de ‘wereld van gisteren’, zoals zijn boek heet. Of toch weer de wereld van nu?

Net als Stefan Zweig toen, kan de ­Europese middenklasse nu gemakkelijk reizen door het eigen continent. De ­euro maakt het makkelijk, dankzij Schengen zijn grenscontroles niet erg streng, en in het Engels kun je in vele landen contact leggen en ervaringen uitwisselen. De vrijheid die Zweig ­beschrijft, is in menig EU-land allang ­gebruikelijk.

En voelen we ons ook Europeaan?

In ieder geval is het enthousiasme van Nederlanders over Europa wel wat groter geworden, de afgelopen twee jaar, blijkt uit een peiling van de Eurobarometer van afgelopen september. Bijna vier op de vijf Nederlanders vinden het een goede zaak dat Nederland lid is van de Europese Unie en vinden ook dat ons land voordeel heeft bij dit lidmaatschap. Dan gaat het over de samenwerking met andere landen, over economisch voordeel en over het beschermen van vrede en veiligheid. De brexitperikelen zijn een duidelijke aanjager van het Nederlandse enthousiasme voor de EU.

Amsterdammer

Het inzien van de voordelen van een EU-lidmaatschap hoeft nog niet te leiden tot een sterk gevoel van Europeaan zijn. Als het gaat om identiteit is dat best een lastige kwestie. Zo peilde Het Parool in 2017 onder Amsterdammers of zij zich vooral Amsterdammer voelden, of vooral Nederlander. Wat blijkt: vier van de vijf Amsterdammers voelen zich meer Amsterdammer dan Nederlander.

Een peiling onder Vlaamse jongeren door het Centrum voor Politicologie van de KU Leuven wees in 2015 uit dat maar liefst vier op de vijf zich Europeaan voelen. Van een Vlaming hoorde ik onlangs dat hij zich in de eerste plaats Vlaming voelt, dan Europeaan, en dan pas Belg en dat dat voor veel van zijn landgenoten geldt.

Nu is het prettige van zoiets als een nationale of juist Europese identiteit dat die elkaar niet uitsluiten, maar goed samen kunnen gaan. In een opiniestuk over Europa schreef Maria Laura Fran­ciosi afgelopen zaterdag dat ze zich ‘Napolitaans, Italiaans en Brits’ voelt, met een Europees laagje.

Wie zegt zich Europeaan te voelen doet daarmee dus echt geen afstand van het gevoel Nederlander te zijn of Drent of Bosschenaar. En een Rotterdammer zal zich in Amsterdam vooral Rotterdammer voelen, tijdens vakantie in Italië misschien wel vooral Nederlander, en bij een bezoek aan New York misschien wel vooral Europeaan. Zo kan het zijn dat Zweig zich Europeaan noemde, juist omdat hij veel reisde en daarbij vele ontmoetingen had.

Voelt u zich Europeaan?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Monic Slingerland is chef opinie van Trouw. Elk weekend stelt ze een vraag aan de lezers, op woensdag verschijnt een selectie van de antwoorden. Lees hier ons hele dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden