Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vervolg álle verantwoordelijken voor verdrinkingsdoden

Home

Lieke Wissink

Sloepen van het Nederlandse marinefregat Zr. Ms. Van Amstel naderen een boot met vluchtelingen. © ANP Handouts
Opinie

Autoriteiten verzaken voldoende maatregelen te nemen die verdrinkingsdoden voorkomen, stelt Lieke Wissink, promovenda aan de Universiteit van Amsterdam, waar ze migratiebeleid analyseert. 

De uit Syrië gevluchte Salam Hamada verdronk tijdens schoolzwemmen door nalatigheid van haar leerkrachten en zweminstructeurs, zo luidt de aanklacht van de openbaar aanklager. De toezichthouders maakten geen duidelijke afspraken over het toezicht van het slachtoffer. Komende donderdag doet de rechter uitspraak in deze zaak die het landelijk nieuws haalde vorige maand.

Lees verder na de advertentie

Diezelfde meimaand dook een geluidsopname op uit 2013 waarin de Italiaanse kustwacht een boot vanuit Libië weigert te hulp te schieten 'We zijn Syriërs, honderd kinderen, honderd vrouwen, honderd mannen. De boot zinkt!', klonk het in duidelijk Engels. 'Snel, we gaan dood.' Maar de kustwacht kwam niet. De NOS meldde dat 268 mensen omkwamen nadat de boot vijf uur na dit telefoontje was gekapseisd.

Waar de zaak van Hamada rechtsstatelijk gevolg krijgt, blijft vervolging van de verantwoordelijken voor verdrinkingsdoden op de Middellandse Zee uit.

Verdrinkingsdoden

Al nam het absolute aantal af, het percentage overstekers dat daar verdronk, is in 2017 verdubbeld ten opzichte van vorig jaar, blijkt uit cijfers van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). De pogingen grenzen te sluiten blijken de oversteek steeds gevaarlijker te maken en werkt mensensmokkel in de hand. Dit geldt ook voor het 'sluiten' van de Europese grens onder de in 2016 gesloten Turkije-deal. De teller van het aantal verdrinkingsdoden en vermisten loopt zo gestaag op. Voor dit jaar staat die volgens IOM al op ruim 1800. Voor anderen blijft hun vlucht voorlopig steken in Turkije of Libië, waar goede voorzieningen ontbreken. Weer anderen proberen te overleven in overbelaste Zuid-Europese landen. Zij zijn in afwachting van hervestiging - een afspraak onder de EU-lidstaten uit 2015 die augustus 2017 nagekomen moet zijn. Gezien het huidige tempo behoort Nederland tot de meerderheid van de lidstaten die afstevenen op het schromelijk breken van die belofte.

Dat het beleid faalt erkennen ook de betrokken Europese ministers

Omdat autoriteiten verzaken voldoende maatregelen te nemen die verdrinkingsdoden voorkomen, blijven ngo's actief om vluchtende mensen te helpen. Vanuit diverse hoeken kunnen zij rekenen op tegenwerking. De oprukkende extreem-rechtse groepering, Identitair Verzet, actief in diverse landen, berichtte in mei een reddingsboot met succes gehinderd te hebben. Zij zamelt nu geld in om structureel tegen reddingsacties te kunnen opereren. De Libische kustwacht beroofde al schoten lossend vluchtelingenboten tijdens een reddingsactie eind mei, aldus Artsen Zonder Grenzen. In diezelfde maand mocht hun overbelaste reddingsboot niet aanmeren in Sicilië, de dichtstbijzijnde haven, vanwege de G7 top.

Patstelling

Dat het beleid faalt erkennen ook de betrokken Europese ministers. Na maandenlang overleg bleken zij echter niet in staat een oplossing te vinden. De poging tot goede afspraken te komen eindigde in een patstelling begin juni. Kortom, je hoeft geen visionair te zijn om te voorspellen dat er nog veel meer doden volgen.

De verdrinkingsdood van Salam Hamada is een incident, een 'verwijtbaar incident' volgens de aanklager, met individueel aanwijsbare verantwoordelijken die nu terechtstaan. De doden aan Europese grenzen, in Europese wateren en op Europees grondgebied vormen een structurele tragedie waarvoor de autoriteiten maar geen verantwoordelijkheid nemen. Diezelfde autoriteiten ondertekenden verdragen waarin staat dat mensen het recht hebben om te vluchten en asiel aan te vragen.

Als de verdrinking van Salam Hamada te wijten is aan de nalatigheid van toezichthouders, hoe verantwoorden we dan dat aansprakelijkheidstelling uitblijft van onze autoriteiten onder wiens toeziend oog mensen al jaren de verdrinkingsdood sterven?

Lieke Wissink is promovenda aan de Universiteit van Amsterdam

Deel dit artikel

Dat het beleid faalt erkennen ook de betrokken Europese ministers