null

OpinieFormatie

Verreweg de beste optie: een liberaal minderheidskabinet

Beeld

Om het politieke primaat terug te brengen bij de Tweede Kamer is een minderheidskabinet van VVD en D66 de beste optie, aldus Hilde Wendel en Willemijn Krans.

Sinds het debat naar aanleiding van de gelekte verkenningsnotities verkeert de politiek in een vertrouwenscrisis. De Kamer sprak de ambitie uit te werken aan een nieuwe bestuurscultuur, waarin macht en tegenmacht centraal moeten staan. Een deel van de politieke partijen ziet premier Rutte als de oorzaak van deze disbalans in de macht. De Kamer nam zelfs een motie van afkeuring tegen hem aan.

Door de ontstane situatie heeft informateur Herman Tjeenk Willink nu als eerste opdracht het oplossen van de vertrouwenscrisis en daarna om de macht en tegenmacht te herstellen door middel van een regeerakkoord op hoofdlijnen. De JOVD ziet dit als een stap in de goede richting, maar wil verder gaan om het politieke primaat echt terug te brengen in de Tweede Kamer; formeer daarom een liberaal minderheidskabinet, bestaande uit de VVD en D66.

Alleen het motorblok

De liberale partijen, de winnaars van de verkiezingen, vormen bij de komende formatie het motorblok. Echter, D66 wil over links regeren en de VVD over rechts. De opties voor een kabinet over rechts, met CDA en JA21, of een kabinet over links, met GroenLinks, SP en PvdA, zullen er altijd voor zorgen dat D66 of VVD te veel moeten toegeven. Op de lange termijn leidt dit alleen maar tot spanningen die de samenwerking onder druk zet. Daarnaast zullen in deze coalities weer dichtgetimmerde regeerakkoorden onvermijdelijk zijn. De oppositie in de Tweede Kamer is er dan vooral nog voor de show in plaats van dat zij een constructieve bijdrage kan leveren.

Bouwen van woningen

De JOVD stelt daarom voor om al deze opties te bundelen door de vorming van een liberaal minderheidskabinet, dat per ministerie slechts een aantal doelen afspreekt. Op dit moment zijn er verschillende agendapunten die in de Tweede Kamer breed gedragen worden en weinig problemen zullen opleveren; denk aan het bouwen van woningen, het verhogen van het minimumloon en het verbeteren van het onderwijs.

Lastigere onderwerpen zijn klimaat, migratie en belastingen. D66 en VVD zullen moeten onderhandelen op welke onderwerpen ze over links en op welke ze over rechts besluiten zullen nemen.

Als gevolg van meerderheidskabinetten, gedetailleerde regeerakkoorden en coalitieoverleggen lijkt het parlement in dienst te staan van de regering in plaats van andersom. Met ons voorstel geven wij als JOVD gehoor aan het rapport van de staatscommissie-Remkes, met dringende aanbevelingen om het politieke bestel te hervormen en de scheiding der machten te herstellen. Een van de oplossingen hiervoor is het serieus onderzoeken van een minderheidskabinet. We willen de informateur op het hart drukken de adviezen van deze commissie mee te nemen en een minderheidskabinet serieus te onderzoeken.

Verschillende Scandinavische landen, Canada en Nieuw-Zeeland bewijzen al jaren dat minderheidskabinetten goed kunnen werken. Ongeveer zestig van de zeventig kabinetten in Scandinavië waren minderheidskabinetten. In deze landen is te zien dat bij een minderheidskabinet de formatieduur flink korter is. Een mooi streven voor Nederland, waar kabinetsformaties steeds meer tijd kosten, met als dieptepunt de formatie van Rutte III, die maar liefst 225 dagen duurde. De liberalen hebben afgelopen verkiezingen een mooie winst geboekt en links en confessioneel Nederland ver achter zich gelaten. Aan de andere kant is de versplintering weer toegenomen. De Kamer telt nu zeventien fracties.

VVD zit vast in oud stramien

In haar campagne pleitte D66 voor nieuw leiderschap, maar de partij is nog niet met innovatieve ideeën gekomen voor een nieuw kabinet. De VVD zit na tien jaar Rutte vast in een oud stramien en kan nog geen duidelijk antwoord formuleren op hernieuwd dualisme. Laat D66 en VVD hun angst overboord gooien en echt gehoor te geven aan de opdracht van macht en tegenmacht.

Lees ook:


Tjeenk Willink wil geen dichtgetimmerd regeerakkoord. ‘Dat blokkeert het politieke debat’

De nieuwe informateur Herman Tjeenk Willink gaat eerst met de kleinste partijen in de nieuwe Tweede Kamer praten.

Eerst maar eens zonder de VVD werken aan een andere bestuurscultuur

De formatie lijkt wel een potje straatvoetbal: wie speelt met wie? Maar de VVD moet even niet meedoen, vinden politicoloog Kemal Rijken en John Bijl, directeur van het Periklesinstituut.

Een kabinet heeft hinderlijke tegenspraak vanuit het CDA nodig

Het CDA als coalitie van diverse burgergroepen kan de tegenmacht zijn in een nieuw kabinet, betogen CDA-leden Lans Bovenberg en Bas van Os, respectievelijk econoom en bedrijfskundige aan de Erasmus Universiteit

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden