Opinie Verklaring Omtrent Gedrag

Verplichte VOG voor kerkelijk werk is strijdig met christelijke waarden

Een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) biedt geen enkele garantie en is bovendien onbarmhartig, vindt predikant Jan de Visser 

Predikanten en andere kerkelijk werkers moeten binnenkort een VOG (verklaring omtrent gedrag) kunnen overleggen bij het aanvaarden van een nieuwe functie. Zo heeft de synode van de Protestantse Kerk in Nederland vrijdag 15 november besloten. Unaniem.

En zo lijkt de kerk op een krachtige manier op te treden tegen het fenomeen seksueel misbruik. Het is echter in de eerste plaats een schijnvertoning, en in de tweede plaats een maatregel die strijdig is met alles waar het in de kerk om gaat.

VOG geeft geen enkele garantie

Uit het jaarverslag van het Centrum Seksueel Geweld (CSG) blijkt dat het aantal aangiften van zedenmisbruik slechts het topje van de ijsberg is. In de realiteit heeft er dus veel meer misbruik plaats dan waarvan aangifte wordt gedaan. Van al die aangiften komt slechts een vijfde voor de rechter. Maar áls een zaak voor de rechter komt, is de kans op veroordeling vrij hoog: ongeveer 25 procent krijgt een onvoorwaardelijke gevangenisstraf, ongeveer twee derde krijgt een andere straf opgelegd. In 10 procent van de gevallen volgt vrijspraak. Heel concreet sprak de regering in 2017 over 1505 aangiften, 290 rechtszaken gevolgd door 260 veroordelingen.

Als nu het CSG al aangeeft dat die circa 1500 aangiften slechts het topje van de ijsberg zijn, dan is meteen duidelijk dat het indammen van seksueel misbruik binnen de kerk niet of nauwelijks beïnvloed zal worden door een VOG van een nieuwe dominee.

Er is dus een grote kans dat de nieuwe predikant wel seksueel misbruik heeft gepleegd, maar dat hij daar nooit voor is vervolgd. De VOG van de nieuwe predikant geeft daarmee geen enkele garantie over het verleden van deze dominee. Het bekende beeld van het kanon en de mug dringt zich onontkoombaar op.

Bovendien geeft zo’n verklaring ook geen enkele garantie voor het toekomstig gedrag van de nieuwe predikant. En dat geldt in het bijzonder voor beginnende predikanten. Die komen voor het eerst terecht in situaties vanwaaruit seksueel misbruik kan ontstaan. Dus wat is dan de waarde van zo’n VOG?

God laat iemand nooit in de steek

Erger nog dan dit alles is het feit dat een dergelijke methode haaks staat op alles waar de kerk voor dient te staan. Stel dat een predikant zijn boekje te buiten is gegaan, en dat na aangifte en vervolging aan de betreffende predikant een straf is opgelegd; die predikant wordt hoogstwaarschijnlijk uit het ambt ontheven en mag zich pas weer beroepbaar stellen als de straf achter de rug is.

Of de mensen bij wie dat seksueel misbruik zich heeft afgespeeld hem kunnen vergeven, is een belangrijke vraag. Maar ik mag aannemen dat iemand die het predikantschap weer voort wil zetten, vergeving heeft gevraagd bij de Allerhoogste.

In veel kerken wordt iedere zondag uitgesproken dat we op grond van Gods genade iedere keer weer opnieuw mogen beginnen en dat we nieuwe kansen krijgen, en dat God nooit iemand in de steek laat, wat hij ook gedaan heeft. Maar dat geldt dus niet voor iemand met een strafblad.

Niemand in de kerk zal zich meer ­bewust zijn van de consequenties van seksueel ontoelaatbaar gedrag dan de predikant die daarvoor is veroordeeld. En dan doet de kerk daar een schepje bovenop en veroordeelt deze dominee tot een levenslang verbod op datgene wat hij het liefste doet, namelijk het verkondigen van de boodschap van liefde en vergeving.

Het is te hopen dat dit besluit nooit tot uitvoering zal worden gebracht.

Lees ook:

Voorstel in de strijd tegen misbruik: eis een VOG van ieder die werkt in de PKN

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) moet meer doen om seksueel misbruik in haar kerken te voorkomen.

Misbruik? Dan niet alleen maar vergeven

In evangelische en pinkstergemeenten komt de aanpak van seksueel misbruik pas nu op gang. Terwijl juist die gemeenschappen risico’s kennen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden