Verkiezing Peetoom is motie van afkeuring

Ruth PeetoomBeeld ANP

Het is overdreven de verkiezing van Ruth Peetoom tot partijvoorzitter van het CDA een historische gebeurtenis te noemen. Maar een cesuur is ze wel. De CDA-leden hebben de grauwsluier van het 'democratisch centralisme' die Balkenende over de partij drapeerde, verscheurd. Zij willen als volwassenen meepraten en -beslissen over het beleid van de partij. Zij laten zich niet langer door Verhagen en Hillen ringeloren.

Peetoom kreeg 61 procent van de stemmen. De uitslag is een motie van afkeuring voor de architecten van het bondgenootschap met de PVV: Verhagen en Hillen. Het maakt duidelijk dat de leden zich een half jaar geleden met tegenzin, maar uit solidariteit met de partij bij de formatie van het kabinet hebben neergelegd. Zij gaven Verhagen niet meer dan het voordeel van de twijfel.

Het is geen wonder dat de leden zich nu zo duidelijk manifesteren. De partij heeft twee zware verkiezingsnederlagen geleden. Zij heeft 20 Tweede Kamerzetels en 65 Statenzetels verloren. Het is dan ook een bittere ironie dat Hans Hillen, die zich de predicaten 'partij-ideoloog' en 'strateeg' laat aanleunen, onderscheid maakt tussen twee soorten politici in het CDA - 'professionals', de ministers en leden van de Tweede Kamer en 'amateurs', de leden van het partijbestuur. De professionals weten wat het beste is voor de partij. De partijbestuursleden verwijten de professionals een gebrek aan visie, politiek profiel en overtuigingskracht. Met het aangaan van het noodlottige bondgenootschap met de PVV hebben Verhagen en Hillen het program van uitgangspunten van de partij in het vuur gegooid. Van zo'n partij kan geen wervingskracht uitgaan. De kiezers hebben dat goed begrepen en de partij massaal de rug toegekeerd.

Dat neemt niet weg dat Verhagen en Hillen zijn doorgegaan met te doen alsof het CDA nog steeds beleidsbepalend is. Zij vonden het niet nodig de partij in de oppositie te laten herstellen. Zij kozen voor de macht. Inmiddels is het CDA van grootste partij van het land gedegradeerd tot juniorpartner van de VVD. Uit de handen van Geert Wilders mag het genadebrood eten. Volgens opiniepeilingen is het CDA kleiner dan de SP. Voor de PVV is het prijsschieten. Zij richtte haar pijlen op de voorvechters van de huidige coalitie, Leers en Hillen. Die mogen zich verongelijkt voelen, maar zij ondervinden dat erkentelijkheid voor hun inspanning om met de PVV goede maatjes te worden, in het politieke bedrijf geen courant artikel is.

Verhagen en Hillen doen denken aan het requisitoir van de profeet Ezechiël tegen de herders 'die zichzelf weiden'. De schapen zijn verstrooid en er is 'niemand die naar ze omziet, niemand die naar ze op zoek gaat.' Sjaak van der Tak deed daar wel een poging toe. Als kandidaat-partijvoorzitter zei hij ernaar te streven 'de rechtse kiezers terug te halen'. Dat zou hebben betekend dat de partij nog sterker met de PVV had moeten meehuilen.

Het is de vraag of de nieuwe partijvoorzitter Ruth Peetoom zal slagen in haar poging de partij terug te brengen naar haar taak de samenleving te vernieuwen en tegenstellingen te overbruggen. Volgens Verhagen en Hillen moet het CDA een rechtse partij zijn. Tussen hen en Peetoom is er een onoverbrugbaar politiek meningsverschil, dat gemakkelijk in een conflict kan ontaarden. PVV en VVD zullen zich afvragen hoe stabiel het CDA nog is.

Het kabinet-Rutte is zo broos dat die onzekerheid zijn voortbestaan kan bedreigen. En dat raakt de positie van Verhagen en Hillen tot in de kern. Zij zullen vechten om politiek te kunnen overleven. Desnoods ten koste van een breuk in het CDA.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden