null

OpinieKabinetsformatie

Vergeten op de politieke agenda: de vergrijzing

Beeld Trouw

De Tweede Kamer moet de aanpak van de vergrijzing bovenaan de opdrachten zetten voor een nieuw kabinet. Want dit gaat jong tot oud raken, en vooral onze verzorgingsstaat, zegt Henk Kamp, voorzitter van Actiz, de branchevereniging van zorgorganisaties.

Informateur Tjeenk Willink adviseerde de Tweede Kamer nu eerst te gaan debatteren over ‘welke problemen in ons land met voorrang moeten worden aangepakt’. De thema’s die hij noemde, zoals klimaat en migratie, kennen ongetwijfeld een grote urgentie. Maar hoe kan het dat hij een ander groot maatschappelijk thema compleet over het hoofd ziet?  De vergrijzing van de samenleving is volop gaande en raakt iedereen in ons land, van jong tot oud. En niet te vergeten onze verzorgingsstaat.

De coronacrisis brengt nog eens extra aan het licht dat de kloof tussen de almaar toenemende vraag naar zorg voor ouderen en de krapte op de arbeidsmarkt steeds groter wordt. Zo verwacht het RIVM een ruime verdubbeling van het aantal mensen met dementie (in alle leeftijden) tot 2040. Gelijktijdig zal het aantal 90-plussers verdrievoudigen.

Branchevereniging Actiz verwacht een verdubbeling van de vraag naar zorg voor ouderen, terwijl het aantal zorgprofessionals nauwelijks toeneemt. Het aantal mantelzorgers neemt zelfs af.

Verdubbeling

Om in de toekomst zorg en ondersteuning te kunnen blijven bieden aan alle ouderen die dat nodig hebben, zou – bij ongewijzigd beleid – het aantal banen in de ouderenzorg moeten verdubbelen naar zo’n 700.000 in 2040, zo berekende het Planbureau voor de Leefomgeving. Dat lijkt onmogelijk, maar wat dan? Iedere Nederlander krijgt direct of indirect, vroeg of laat, indringend met die vraag te maken.

Een nieuw kabinet zal direct een integraal beleid gebaseerd op een langetermijnvisie op de ouderenzorg moeten ontwikkelen. Dertien landelijke zorgorganisaties presenteerden al een voorzet voor het toekomstbestendig maken van de ouderenzorg. In tien uitgangspunten, van arbeidsmarkt tot wonen, van ­regelgeving tot samenwerking en van innovatie tot opleiden, staat een radicale focus op de behoefte van de oudere en zijn omgeving centraal.

Focus op zorg en ondersteuning die mensen in staat stellen oud te worden op een wijze die hen past.

Dat prioritaire aandacht voor dit thema nodig is, bleek eens te meer uit de Verkenning bevolking 2050 die het demografisch instituut Nidi en het CBS hebben uitgevoerd in opdracht van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid. De gevolgen van de veranderende samenstelling van de bevolking zijn in verschillende varianten in kaart gebracht. Daarbij is ook gekeken naar arbeidsparticipatie- en zorgkosten-scenario’s. In elke variant komt de groeiende kloof tussen de vraag naar en het aanbod van zorg voor ouderen naar voren. Het is aan de politiek verantwoordelijken in ons land dit nu op te pakken.

Hartenkreet

Deze ontwikkeling stelt ons als samenleving voor fundamentele vragen over solidariteit tussen generaties. Welke kwaliteit van zorg voor ouderen kunnen en willen we blijven bieden? Welk beroep doen we op de ouderen zelf en hun netwerken? In welke mate mogen we professionele zorg verwachten? Hoe concretiseren we onze waardering voor mantelzorgers?

Voor de politieke afwegingen die gemaakt moeten worden, is naast de door de sector geformuleerde uitgangspunten al veel voorwerk gedaan. De adviezen van de commissie-Bos over de toekomst van de zorg voor thuiswonende ouderen liggen op tafel. De Actieagenda wonen vraagt het nieuwe kabinet prioriteit te geven aan onder meer wooneenheden voor senioren en uitbreiding van het aantal verpleeghuisplaatsen. En dan zijn er analyses van de Ser, de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving en de commissie-Borstlap over de aantrekkelijkheid van werken in de zorg.

Straks is het nieuwe kabinet aan zet en nu eerst al de Tweede Kamer. Die gaat volgende week een opdracht formuleren voor de opvolger van informateur Tjeenk Willink. Daarom deze hartenkreet: zeer geachte Kamerleden, het onderwerp ‘de toekomst van de zorg voor ouderen’ mag niet ontbreken in het nieuwe coalitieakkoord.Lees ook:

Speciale ouderenwoningen zijn een uitkomst voor de gestagneerde woningmarkt, toch wil de bouw maar niet vlotten

Nederland heeft niet genoeg woningen die geschikt zijn voor ouderen. En in de huizen waar zij wonen, zou vaak ook een heel gezin passen. Twee knelpunten ineen, en die zijn niet zomaar opgelost.

Nederland in 2050: veel meer ouderen en eenpersoonshuishoudens, en dat heeft consequenties

Hoe ziet de Nederlandse bevolking er in 2050 uit? Hoeveel mensen wonen er dan? Waar moeten politici over gaan piekeren? Twee instituten studeerden op die vragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden