OpinieIVF

Vergeet ivf-patiënten en hun kinderen niet

Het opheffen van het verbod om embryo’s te kweken voor onderzoek is hard nodig, aldus Wybo Dondorp (ethicus, Universiteit Maastricht) en Sebastiaan Mastenbroek (klinisch embryoloog, Amsterdam UMC).

Volgens Esther Struikmans hebben paren met vruchtbaarheidsproblemen weinig te winnen bij opheffing van het verbod op het maken van embryo’s voor onderzoek (Opinie, 13 maart). Ze beweert dat de discussie hierover aan de maatschappij wordt opgedrongen door degenen die er echt belang bij zouden hebben, namelijk biowetenschappers die ongehinderd experimenten op menselijke embryo’s willen doen. Het beeld dat ze hier oproept, vraagt om correctie.

Wat Struikmans zich niet lijkt te realiseren, is dat in de afgelopen veertig jaar ivf en een hele reeks van verwante technieken (invriezen van embryo’s en eicellen, pre-implantatie genetische diagnostiek, enzovoort) voor een belangrijk deel via trial & error tot stand zijn gekomen. Dat dat tot nu toe goed heeft uitgepakt (de vele na ivf geboren kinderen hoeven zich geen zorgen te maken) is geen sterk argument om zo door te gaan. In het veld klinkt steeds nadrukkelijker de roep om verantwoorde ontwikkeling van de ivf-praktijk op basis van wetenschappelijke evidentie over effectiviteit en veiligheid. Dat vraagt niet alleen om monitoring en follow-up van via ivf geboren kinderen, maar ook om (preklinisch) onderzoek met dieren en menselijke embryo’s. Omdat na ivf overgebleven ‘restembryo’s’ hiervoor vaak niet bruikbaar zijn, pleiten ivf-professionals voor opheffing van het absolute verbod op het maken van embryo’s voor onderzoek.

Geboortegewicht

Een voorbeeld is de bevinding (gedaan in vergelijkend onderzoek in Nederlandse ivf-centra) dat de kweekvloeistof die bij ivf wordt gebruikt, invloed heeft op het geboortegewicht van de kinderen. Dat is belangrijk, omdat er een samenhang bestaat tussen geboortewicht en de kans op veel voorkomende ziekten later in het leven. Ivf-professionals voelen dan ook de verantwoordelijkheid om uit te zoeken hoe de kweekomstandigheden zo kunnen worden aangepast dat ivf-kinderen met een normaal gewicht worden geboren.

Maar daarvoor moet je de eerste dagen van de embryonale ontwikkeling kunnen bestuderen, en dat kan alleen als embryo’s gemaakt mogen worden voor onderzoek. Dat dat in Nederland (anders dan in landen als België, Zweden en het Verenigd Koninkrijk) verboden is, raakt dus niet alleen het onderzoek naar mogelijke nieuwe voortplantingstechnieken die zich nu nog aan de horizon bevinden (waaronder ivf met genetisch gemodificeerde embryo’s), maar beperkt nu al de mogelijkheid om de effectiviteit en veiligheid van de bestaande ivf-praktijk te evalueren.

Duitse praktijk

Kennelijk vindt Struikmans handhaving van het verbod niet genoeg; ze breekt een lans voor aanpassing van de ivf-praktijk, zodanig dat er niet of nauwelijks nog restembryo’s zullen ontstaan. Dat kan door slechts zoveel embryo’s te bevruchten als er per cyclus in de baarmoeder worden geplaatst. De Duitse praktijk zou laten zien dat het slagingspercentage daar niet onder hoeft te lijden.

Dat is onjuist. De percentages die Struikmans noemt, hebben naar alle waarschijnlijkheid betrekking op het resultaat per embryo-plaatsing. Ze laten het effect van de Duitse aanpak op de effectiviteit van de behandeling als geheel niet zien. De Duitse ivf-praktijk is niet alleen minder effectief, maar ook minder veilig dan de Nederlandse. Het moeten plaatsen van alle tot stand gebrachte embryo’s leidt tot een hoog percentage meerlingzwangerschappen, met alle risico’s van dien. Niet voor niets heeft de Duitse Academie voor Wetenschappen recent opgeroepen de wet zodanig te veranderen dat de ivf-praktijk kan worden aangepast aan internationale standaarden van goed hulpverlenerschap in de voortplantingsgeneeskunde.

De suggestie om ter voorkoming van het ontstaan van restembryo’s het omgekeerde te doen en in Nederland het Duitse systeem te hanteren, laat de problematische logica van Struikmans’ betoog goed zien: de bescherming van vroege embryo’s gaat kennelijk boven fundamentele belangen van ivf-patiënten en hun kinderen.

Lees ook

Knippen en plakken in de mens: wie helpt dat?

Opheffing van het verbod op embryokweek en gen-modificatie baat stellen met een kinderwens nauwelijks, aldus predikant Esther Struikmans.

De coalitie blijft hopeloos verdeeld over ethiek

De coalitie blijft zwaar verdeeld over medische ethiek. ChristenUnie en CDA vrezen dat de embryowet van het eigen kabinet de deur openzet voor ongewenste vervolgstappen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden