Opinie Zorg

Verdriet is geen psychische aandoening

Psychiater Dirk de Wachter lijkt psychiatrie te reduceren tot ‘hulp bij het omgaan met verdriet‘, aldus Kees Dijkman. Dat doet geen recht aan het lijden van mensen met een psychische aandoening.

‘Te vaak komen hier mensen die mij zeggen: u bent de eerste met wie ik dit kan delen. Dat is toch niet wenselijk? Er zijn enorme wachtlijsten in de psychiatrie, dus blijkbaar hebben we een probleem met verdriet. Wees meer elkáárs psychiater, is mijn pleidooi’, aldus psychiater Dirk de Wachter over zijn boek ‘De Kunst van het ongelukkig zijn’ (de Verdieping, 16 oktober).

De kunst van het ongelukkig zijn lijkt mij een levenskunst. De expertise van een psychiater is de diagnostiek en behandeling van psychische aandoeningen. Verdriet is geen psychische aandoening. Dus De Wachter treedt hier buiten zijn deskundigheid. Dat is niet erg, over levenskunst kan iedereen meepraten. En hij heeft een goed verhaal. Maar met psychiatrie heeft het niks te maken. Daarom verbaas ik me over zijn uitspraak dat de wachtlijsten in de psychiatrie veroorzaakt worden door ‘onze’ problemen met verdriet. Er staan ongetwijfeld diep ongelukkige mensen op die wachtlijsten, maar zonder onderliggende aandoening hebben zij weinig te zoeken in de psychiatrie. Omgekeerd is het pleidooi om ‘meer elkaars psychiater’ te zijn een gotspe. Stel je voor dat we allemaal onze naasten gaan diagnosticeren en behandelen. Daar zou iedereen pas ongelukkig van worden. De Wachter zal het niet zo letterlijk bedoelen, maar de achterliggende gedachte blijft verontrustend.

Hardnekkig beeld veroorzaakt misverstand

Het misverstand ontstaat, denk ik, door het hardnekkige beeld dat psychische aandoeningen het gevolg zouden zijn van nare gebeurtenissen, vooral in de jeugd. Helaas is het niet zo eenvoudig als Freud ooit dacht. Je hebt wel meer kans op een psychische aandoening als je nare dingen meemaakt, maar vooral als je er toch al meer aanleg voor had. Hersenfuncties, emoties, ervaringen, aanleg, alles kan meespelen. Soms komt een psychische aandoening schijnbaar uit de lucht vallen, voor de betrokkene en voor diens omgeving. Ook mensen zonder trauma kunnen ermee te maken krijgen – zoals ikzelf.

Waarom ik hier een punt van maak? De Wachter lijkt de psychiatrie te reduceren tot ‘hulp bij het omgaan met verdriet’. Dat draagt bij aan het beeld van mensen met een psychische aandoening als aanstellers die onterecht aankloppen bij dure hulpverleners, mensen die genoeg geholpen zouden zijn met de arm van een naaste om hun schouder. Dat doet geen recht aan het lijden van mensen en de (soms dagelijkse) strijd die ze leveren om hun leven te leiden zoals zij dat willen.

Lees ook:

Dirk De Wachter: ‘Wees wat vaker elkaars psychiater, pak elkaar vast’

Psychiater Dirk De Wachter buigt zich in zijn nieuwe boek over de kunst van het ongelukkig zijn. Zijn devies: laat de focus op geluk los, streef naar zin. ‘En de zin van het bestaan is zorgen voor ándermans geluk.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden