Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Veiligheid vergt dubbele aandacht: voor de patiënten én de samenleving

Opinie

Armand Höppener

Een kamer in de GGZ-instelling Parnassia in Den Haag. © Hollandse Hoogte / Marcel van den Bergh
Opinie

Gedragsstoornissen behandelen en zorgen voor veiligheid kan en moet gelijktijdig gebeuren. De zeer diverse groepen met ernstige, complexe stoornissen hebben langdurige intensieve zorg nodig ter bescherming van henzelf en de maatschappij , schrijft kerkbestuurder en oud-psychiater Armand Höppener.

Het wordt wel erg onrustig in onze samenleving met de recente moorden op de Belgische studente en in Den Haag en op de Brunssummerheide. Iets langer geleden was er de moord op Anne Faber. Bij de ­(mogelijke) daders gaat het steeds over ernstige (gedrags)gestoorde psychiatrische patiënten.

Lees verder na de advertentie

De publieke discussies maar ook de ­opgestelde adviezen over Michiel P., de man die Anne Faber doodde, leggen een eenzijdige nadruk op het gevaar voor de samenleving. Dit leidt al te makkelijk tot verdere stigmatisering van psychiatrische patiënten. Een oplossing is pas mogelijk als de maatschappelijke veiligheid én de veiligheid voor deze patiënten samen worden aangepakt.

De grote invloed van het neoliberale denken vanaf de jaren negentig heeft geleid tot veel nadruk op zelf­red­zaam­heid van burgers

Immers pas nadat de patiënten een perspectief krijgen op een veilige plek in de samenleving, zal de hulp effectief zijn. Het blijft dweilen met de kraan open zolang er geen breed draagvlak is bij zorgverleners, politie, justitie en ­gemeente voor deze dubbelzijdige aandacht. Het gevolg is dat mensen met ­gevaarlijk gedrag een dreiging blijven vormen voor zichzelf en anderen. Dit leidt tot excessen met opwinding, agressie met risico’s voor anderen en eventueel de dood tot gevolg. Of eenzaamheid, maatschappelijk teloorgang met zelfdoding als risico.

Zelfredzaamheid

Toen ik psychiater werd eind jaren ­zeventig en tien jaar later bestuurder in de ggz, was het vanzelfsprekend dat veiligheid een dubbele boodschap had. ­Gedragsstoornissen met suïcidegevaar of ernstige verloedering werden bestreden en tegelijk was veiligheid voor burgers een randvoorwaarde. De minister van justitie sprak zijn collega van volksgezondheid erop aan als er te veel ­onveiligheid op straat was als gevolg van gedragsgestoorde mensen. Zo nodig kwamen er speciale zorg of bedden bij. In die tijd stond een humane psychiatrie centraal waarbij inclusie in de samenleving gelijk op liep met meer zorg en voorzieningen in de wijk. Dat beleid werd gedragen door de landelijke overheid, provincies en gemeenten.

De grote invloed van het neoliberale denken vanaf de jaren negentig heeft geleid tot veel nadruk op zelfredzaamheid van burgers. Hoe terecht deze vraag naar eigen inbreng ook is, het ­gevolg was wel dat het nadrukkelijk aanbieden van hulp, zo nodig met drang en dwang, uit de mode raakte.

De zeer diverse groepen met ernstige, complexe stoornissen hebben langdurige intensieve zorg nodig ter bescherming van henzelf en/of de maatschappij. Het begrip ‘eigen kracht’ dat opgaat voor 85 procent van de bevolking helpt hen van de regen in de drup. Zij kunnen zonder externe steun hun eigen leven onvoldoende inhoud en richting geven. Deze groep vraagt om langdurige ­behandeling en begeleiding door goed opgeleide professionals.

Er is nu te weinig aandacht voor integrale persoonsgerichte zorg, waarbij professionaliteit van de hulpverlener voorop staat en deze ook de mogelijkheid krijgt om de cliënt te blijven volgen. Zorg inclusief huisvesting, werk en sociaal leven. Elke sector werkt keihard aan het eigen lijfsbehoud, maar het ontbreekt aan integrale aandacht voor ons aller veiligheid.

Repressie is een te makkelijke oplossing en leidt tot meer stigma en grotere onveiligheid . Er is dringend behoefte aan een dubbele regie. Op regeringsniveau een heldere beleid voor opvang en zorg in een beschermde setting (bed of cel). Een humane zorg moet daarbij het uitgangspunt zijn zodat patiënten zicht houden op deelname aan de samenleving. Daarnaast een integrale lokale verantwoordelijkheid op gemeentelijk of regionaal niveau waarbij de ggz, zorg voor mensen met een beperking, jeugdzorg, politie, reclassering en maatschappelijk werk nauw met elkaar ­samenwerken. Zo is er een dubbelzijdige aanpak zonder repressie mogelijk.

Lees ook:

Heel België vraagt zich af hoe een veroordeelde zedendelinquent op vrije voeten was en opnieuw kon toeslaan

De Belgische minister van justitie zit in een lastig parket. Koen Geens kan geen afstand nemen van het oordeel van een rechter, hoe graag hij ook zou willen. Heel België vraagt zich af hoe het mogelijk is dat een veroordeelde zedendelinquent op vrije voeten was en opnieuw kon toeslaan. Het slachtoffer was een jonge vrouw, op weg naar een avondje uit. 

Deel dit artikel

De grote invloed van het neoliberale denken vanaf de jaren negentig heeft geleid tot veel nadruk op zelf­red­zaam­heid van burgers