null

OpinieVerkiezingen

Veel partijen, dat is juist weldaad voor democratie

Beeld

Een Tweede Kamer met heel veel partijen leidt wellicht tot een moeizame formatie, het betekent ook dat heel veel groepen burgers politiek vertegenwoordigd zullen zijn, stelt Joop van Holsteyn, hoogleraar Politiek gedrag en methoden van onderzoek aan de Universiteit Leiden.

Het record staat. Met een aanbod van 37 partijen of lijsten heeft de ­Nederlandse kiezer in maart 2021 meer te ­kiezen dan in de naoorlogse periode ooit het geval is geweest. Dat aanbod levert wellicht problemen van grootte en vormgeving van het stembiljet op. Veel fundamenteler zal het oplaaiende debat zijn over het al dan niet inperken van het aantal deelnemende partijen aan de Kamerverkiezingen.

Die inperking zal worden bepleit met een verwijzing naar het nadeel van politieke fragmentatie en versplintering. Weliswaar zullen niet alle deelnemers zetels winnen, maar het is denkbaar dat na 17 maart meer fracties zich melden in de Kamer dan de 13 van 2017, en ze zullen overwegend van bescheiden omvang zijn. Het vormen van een meerderheidscoalitie wordt er vervolgens niet eenvoudiger op.

En de in Nederland toch al notoir losse relatie tussen kiezersuitspraak en kabinetsformatie zal nog problematischer en ondoorgrondelijker zijn. Aldus komt de aan Kamer­verkiezingen toegeschreven functie van het kiezen van een regering onder druk te staan. De formatie zal lastig zijn, zowel winnende als verliezende partijen van uiteenlopende omvang betreffen, en weinig transparant zijn waar het de uitkomst betreft. En dat terwijl de problemen die om een krachtdadige nationale aanpak vragen zich niets aantrekken van het moeizame, trage verloop van de kabinetsformatie. Kortom, hoog tijd om de fragmentatie tegen te gaan door het stellen van hogere eisen voor deelname aan verkiezingen, of door het opwerpen van hogere drempels op weg naar de Tweede Kamer.

Diversiteit

Was het maar zo simpel. Want op het ruime politieke aanbod voor de kiezer hoeft niet per se het label ‘fragmentatie’, met alle vermeende nadelige gevolgen van dien, te worden geplakt. Hetzelfde verschijnsel kan worden aangeduid als diversiteit – dat klinkt heel anders. Dan wordt de aandacht verlegd van de eventueel problematische gevolgen in termen van regeerbaarheid, naar het idee van volksvertegenwoordiging. Naar de vele en verscheidene inhoudelijke opvattingen en de diversiteit aan groepen burgers, die centraal staan bij de uiteenlopende deelnemende partijen. Dan is een keuzemenu van 37 een weldaad, die geen afbreuk doet aan, maar juist een ­verrijking is van de representatieve democratie die Nederland is.

Verkiezingen dienen namelijk niet alleen voor een (nieuwe) regering te zorgen, maar misschien wel vooral voor een goede volksvertegenwoordiging. Een vertegenwoordiging die, zoals ruim honderd jaar geleden werd bepleit bij de invoering van het algemeen kiesrecht en de evenredige vertegenwoordiging, een afspiegeling is van het volk. De Tweede Kamer als een foto van dat gehele volk, met iedereen in beeld. In een tijd dat diversiteit, veelkleurigheid en veelvormigheid van groot belang worden geacht en het streven naar inclusiviteit aan de orde van de dag is, kan de Kamer toch niet achterblijven?

Meerdere en mogelijk strijdige functies

Dan is de deelname van heel veel partijen geen min- maar een pluspunt. Dan kunnen ook kleinere groepen burgers in de Nederlandse samenleving de eigen voorkeuren, posities en belangen terugzien waar het volk als geheel vertegenwoordigd is: in de Tweede Kamer.

Want dat is wat het debat over wie wel en onder welke voorwaarden mee mag doen aan Kamerverkiezingen zo lastig maakt. Die verkiezingen worden geacht meerdere en mogelijk strijdige functies te vervullen: onder meer zorgen voor een goede volksvertegenwoordiging én sturen van de regeringsvorming.

Het in 1917 verzwaarde gewicht voor de vertegenwoordigende functie kan uiteraard worden heroverwogen. Als het debat over de veelheid van politieke smaken die de Nederlandse kiezer proeven mag bij Kamerverkiezingen maar niet eenzijdig gevoerd wordt onder de noemers van fragmentatie en regeerbaarheid. Dat doet geen recht aan die meerdere voorname functies die Kamerverkiezingen, hoe dan ook, in een representatieve democratie dienen te vervullen.

Lees ook:

De kieslijst staat vol oude bekenden 

Eén ding staat vast: bij de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart valt er iets te kiezen. Tussen 1579 kandidaat-Kamerleden, verdeeld over 37 partijen, om precies te zijn. Dat is een naoorlogs record. 

Ongekend veel partijen doen mee aan de verkiezingen van 2021, maar niet zoveel als in de tijd van Hadjememaar 

Het aantal deelnemende partijen aan de aanstaande verkiezingen in Nederland heeft een naoorlogs record gebroken: de Kiesraad heeft het vandaag goed gevonden dat 37 partijen meedoen.Toch blijft het record van de meeste deelnemers ooit zeker buiten bereik. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden