OmbudsmanEdwin Kreulen

Veehouderij de oorzaak van corona? De krant suggereert wel erg snel een verband

Oost-Brabant heeft de meest intensieve veehouderij van het land, en ook de meeste coronadoden. Is er een verband? Trouw gaat op onderzoek uit, de meningen zijn verdeeld. Dat moet de lezer sneller uitgelegd worden.

De kwestie

Op 30 april kopt de krant: ‘Zorgt de veehouderij voor meer coronadoden in Oost-Brabant?’ In dit gebied sloeg het virus het hardst toe in het land, staat in de intro, terwijl het ‘precies de regio is met de meest intensieve veehouderij’. De intro sluit af met de vraag: ‘Is één plus één hier twee?’ 

In het begin van het stuk wordt een oncologisch chirurg uit Den Bosch geciteerd die zich jarenlang in de gevolgen van fijnstof verdiepte en ‘geen spoortje twijfel kent’: deze industrie zorgt voor meer fijnstof, een slechtere gezondheid en dus meer coronaslachtoffers. De voorzitter van de vereniging voor Q-koortspatiënten is het met hem eens, beiden wijzen op een Harvard-onderzoek over fijnstof en corona. Een van hen zegt: “Zo’n gerenommeerd instituut kan het zich niet permitteren om onzin te verspreiden.” 

In de tweede helft van het artikel komt een milieu-epidemiologe van de Universiteit Utrecht aan het woord, die vraagtekens bij het Harvard-onderzoek zet en stelt dat dit verband in Oost-Brabant niet zomaar gelegd kan worden. Toch houdt zij het zeker voor mogelijk dat de bio-industrie een oorzaak is van extra coronasterfgevallen, maar het moet eerst uitgezocht worden.

De standpunten

Verschillende lezers vinden dat het artikel de intensieve veehouderij ten onrechte in een kwaad daglicht stelt, door die aan te wijzen als oorzaak van de extra grote sterfte in deze regio. Er zijn toch ook andere gebieden waar deze bedrijfstak groot is, stelt een van hen. Bovendien wordt niet duidelijk gemaakt wat de bron is voor de stevige stelling in het begin van het stuk. Is hier sprake van een campagne van de krant tegen intensieve veehouderij?

De chef van de redactie duurzaamheid & natuur zegt dat opviel dat in regionale media eerst een verband werd gelegd tussen de Q-koorts die Brabant teisterde en corona. De Q-koorts is een bacterie en geen virus, daarom kreeg dit na overleg geen vervolg in Trouw. De discussie over de fijnstof vond hij wel interessant, in Brabantse gemeenteraden leeft de vraag en daarom vroeg hij de correspondent in de provincie navraag te doen. Hard bewijs leverde dat inderdaad niet op, ook omdat de correspondent juist uit zorgvuldigheid navraag deed bij de Utrechtse expert. Daarom is de kop boven het artikel bewust voorzien van het vraagteken. Het artikel is evenwichtig, zegt deze chef, en van een campagne tegen de bio-industrie is zeker geen sprake.

Het stijlboek van deze krant memoreert dat de kop die wordt afgesloten met een vraagteken, een tijdlang taboe in krantenland, tegenwoordig in beperkte vorm wordt ingezet: bijvoorbeeld wanneer een journalist een analyse bouwt rond een vraag (‘Heeft Rutte de zaak nog onder controle?’). Het liefst volgt in het artikel dan wel een antwoord.

Oordeel

De vraag wat er specifiek in Oost-Brabant gebeurde met de corona-uitbraak, is relevant en het is begrijpelijk dat de opvallend intensieve veehouderij in dat gebied wordt onderzocht als een mogelijke oorzaak. Het lijkt geen gekke gedachte dat een slechte gezondheid door fijnstof mensen vatbaarder maakt voor problemen zoals het virus. Het bewijs in dit artikel is echter dun en de tekst bevat een aantal niet overtuigende argumenten. Zoals de mededeling ‘dat zo’n gerenommeerde universiteit als Harvard geen onzin kan verspreiden’.

De geciteerde arts, die niet in virussen is gespecialiseerd, kent volgens de eerste zin ‘geen spoortje van twijfel’. Dat is een prima pakkende manier om het artikel te openen, maar niet overtuigend wanneer er geen nader bewijs volgt.

Het is sterk dat de milieu-epidemiologe uit Utrecht om commentaar is gevraagd. Zij zet grote vraagtekens bij de intensieve veehouderij als oorzaak van extra coronadoden. Het zou best kunnen, maar er zijn wellicht andere verklaringen.

Haar stevige twijfel maakt het artikel als geheel inderdaad evenwichtig, maar die twijfel had al eerder aan bod moeten komen: in kop, intro of eerste alinea’s. Het vraagteken in de kop is geen duidelijke verwoording van die twijfel. Die belooft een antwoord, dat echter nog niet te geven blijkt. De vraag in de introtekst of ‘één en één twee is’, maakt de zaak er niet helderder op. Bewaar het vraagteken in de krantenkop voor een duidelijke analysevraag waarop ook een antwoord volgt en zet dit leesteken niet in om zaken te suggereren die (nog) niet hard gemaakt kunnen worden.

Trouw-Ombudsman Edwin Kreulen bespreekt iedere week ­ de ­werkwijze van de redactie. Heeft u een kwestie? Mail naar ombudsman@trouw.nl.

Lees ook:

Corona in de krant: een overdaad kan voor angst zorgen

Moet Trouw de lezers het zwartste coronascenario blijven schetsen inclusief dagelijkse sterftecijfers of juist waken voor aanjagen van angst en zelfs onverschilligheid? Twee mediawetenschappers kijken mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden