Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vanaf het veilige eigen erf bekijkt iedereen de wereld met een lapje voor één oog

Opinie

Stevo Akkerman

Stevo Akkerman. © Trouw
Column

Het lijken er alleen maar meer te worden, al die boeken die ik altijd nog moet lezen. Maar soms lukt het me toch er een af te kunnen strepen, en zo ben ik nu bezig in het dagboek van Etty Hillesum. 

Ik kwam haar naam vaak genoeg tegen en kende ook wel fragmenten en citaten uit de notities die ze tussen 1941 en 1943 maakte, maar nu ik ‘Het verstoorde leven’ in zijn geheel lees, laat deze schitterende schrijfstem van 75 jaar geleden me niet meer los. Ze schrijft met zelfspot en wijsheid over de zoektocht naar ‘hoe te leven’, en dat in omstandigheden die alle vorm van navelstaarderij uitsluiten; haar persoonlijke lot valt samen met dat van een ondergaande wereld, om het uit onmacht maar eens gezwollen uit te drukken.

Lees verder na de advertentie

Ik was nog maar zeventien pagina’s gevorderd toen ik stuitte op een passage die me bijzonder trof omdat de parallel met onze dagen me onontkoombaar lijkt. Hillesum heeft het daar over de haat die de Nederlanders, begrijpelijkerwijs, koesteren tegen de Duitsers, álle Duitsers. “Laat ze allemaal maar verzuipen, uitgassen moet je ze.” Zo moet het niet, zegt Hillesum tegen zichzelf. Al zou er maar één fatsoenlijke Duitser bestaan, dan was dat genoeg om geen ‘haat uit te gieten over een heel volk’. Stelling nemen is goed, verontwaardiging ook, maar ‘ongediffentieerde haat is het ergste wat er is’, het is ‘een ziekte van de eigen ziel’.

Hollende wereldje

Ze schrijft dit in 1941, als jonge Joodse vrouw, wonend in een huis vol verschillende mensen, onder wie een christelijke Duitse vrouw, een oude sociaal-democraat en een degelijke Spieszbürger. Dit ‘hollende wereldje’ waarin ze leeft, dreigt meegesleurd te worden in de politiek van buitenaf, maar dat mag niet gebeuren, het is zaak ‘deze kleine gemeenschap in stand te houden als bewijs tegen al die krampachtige en geforceerde theorieën van ras, volk enzovoorts’. Want: “Het leven is niet te vangen in een bepaald schema.”

De neiging om het onzekere bestaan wel in schema’s te persen, is natuurlijk van alle tijden en plaatsen, en ik zal niet beweren dat ik er immuun voor ben, maar het publieke debat wordt er de laatste jaren in Nederland wel heel erg door belast. Bedreigd als ze zich voelen door culturele veranderingen - en die ondergaan nieuwkomers evenzeer als oudgedienden - trekken allerlei groepen zich terug in hun eigen bastions, die net zo gesloten zijn als de zuilen van weleer. Vanaf het veilige eigen erf bekijkt iedereen de wereld met een lapje voor één oog, en ziet alleen wat hij wil zien: heilige onschuld in het eigen kamp, schaamteloos verraad bij de ander. Het doet zich overal voor, bij islamitische partijen, zwarte activisten, bezorgde joden, benauwde christenen, boze burgers en stemmenjagende politici.

Maar nergens wordt het zo schematisch als bij de profeten van de nieuwe zuiverheid, die vanuit een verlangen naar ‘orde in de kosmos’ (Baudet) dan wel ‘totale de-islamisering’ (Wilders) al hun energie steken in het onderscheiden van rassen, religies, beschavingen, culturen, IQ-scores en voortplantingsperspectieven. Zo blijven er geen mensen over.

Lees hier meer columns van Stevo Akkerman.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel