ColumnIrene van Staveren

Van uw dagelijkse boodschappen tot het werk dat u doet: uw keuzes zijn de weg naar een betere economie

Morgen begint het nieuwe jaar. Ik doe niet aan goede voornemens, althans niet aan het opsparen ervan voor 1 januari. Maar als econoom wil ik wel graag nadenken over wat we vanaf morgen kunnen doen voor een betere economie.

Laat ik dan beginnen duidelijk te maken wat ik bedoel met een betere economie. Dat is een economie, waarin het meer draait om kwaliteit dan kwantiteit, om behoefte in plaats van wensen, en om de lange termijn en niet de korte termijn.

We leven in een markteconomie, de verandering komt niet van de staat, top-down, zoals in China en Rusland. De verandering moet komen van ons allemaal, in onze economische rollen als consument, werknemer, ondernemer, vrijwilliger, en spaarder/belegger/investeerder. Hoe we ons geld verdienen, uitgeven en inzetten voor de toekomst en hoe we onze tijd besteden, zijn de drijvende krachten voor de nieuwe economie.

Laat ik beginnen met ons geld. Als we de drie criteria – kwaliteit, behoeften en lange termijn – gebruiken voor al onze uitgaven, zowel voor dagelijkse boodschappen als voor grote uitgaven en incidentele aankopen, sturen we de economische verandering als consument vanzelf. Neem de aanstaande zomervakantie. Gaan we vliegen of met de trein? Gaan we ver weg of verkennen we minder bekende gebieden in eigen land? Willen we veel beleven en gemak (lees: relatief veel CO2-uitstoot) of zoeken we rust en geborgenheid met dierbaren in het ritme van de natuur (lees: relatief meer klimaatneutraal)?

Rendement

Dan onze rol als werknemer, hetzij ondernemer. De vraag daarbij is wat we willen bijdragen aan de wereld in termen van producten en diensten. Je kunt je afvragen of wat je als werk doet, belangrijke behoeften vervult en niet iets is dat nieuwe behoeften creëert. Dat het misschien bijdraagt aan verbinding tussen mensen of eerder individualisme versterkt. Willen we onze talenten elke werkdag opnieuw inzetten voor een economie die voortgaat op hetzelfde pad, of willen we ons inzetten voor een economie die toekomstbestendig is voor mens, dier en aarde? En hoe zit het met onze rollen via onbetaalde arbeid thuis en als mantelzorger en vrijwilliger? Misschien is het mogelijk ook daar iets meer langetermijnfocus in te krijgen. De keuze voor kwaliteit versus kwantiteit en een kleinere ecologische voetafdruk samen met de buurt en vereniging.

Tot slot onze rol als financier van al die economische activiteiten van innovatie, productie en consumptie. Want geld stuurt de economie. Dus hebben wij als spaarder, belegger en investeerder een grote verantwoordelijkheid in hoe we de leidende rol van ons geld inzetten. De uitdaging is zoveel mogelijk rendementen met zo min mogelijk negatieve externe effecten te realiseren. Dus een acceptabel financieel rendement (waarbij 5 procent per jaar al heel wat is) plus een ecologisch rendement (bijvoorbeeld materiaalbesparing of productie van hernieuwbare energie) plus een maatschappelijk rendement (zoals bijdragen aan meer betaalbare woningen). 

Door steeds weer onze economische rollen te ijken met de criteria van kwaliteit versus kwantiteit, behoefte versus wensen en lange versus korte termijn, kan de nieuwe economie weleens heel inspirerend worden. Geen ver-van-mijn-bedshow of oersaai, maar uitdagend en verbindend.

En beginnen kan elke dag. Misschien is 1 januari helemaal zo gek niet om deze goede economische voornemens in de praktijk te brengen – met ons geld en onze tijd.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden