null Beeld

ColumnJamal Ouariachi

Van negerzoenen tot toeslagenaffaire, alles racistisch noemen is de grootste troef van het postmoderne activisme

Waarom toch al die ophef, onlangs, toen Quinsy Gario door Bij1 werd geroyeerd? Bij1 is een minipartijtje met één zetel in de Tweede Kamer en één in de gemeenteraad van Amsterdam. Maar het gedachtegoed waarop de partij zich baseert, heeft school gemaakt.

Je zou het postmodern denken kunnen noemen, of intersectionaliteit, of critical race theory, maar welke naam je ook kiest, dit denken heeft inmiddels wonderlijk veel invloed verworven in Nederland.

Wonderlijk omdat we in een land leven waar rechtse partijen al twintig jaar de dienst uitmaken. Toch is Zwarte Piet in grote delen van het land (terecht, vind ik) afgeschaft, is de museale wereld volkomen geobsedeerd door het slavernijverleden, zijn diversiteit en inclusie in de kunstwereld keiharde criteria om aan opdrachten of subsidies te komen, wordt op aardig wat universiteiten meer activisme dan wetenschap onderwezen, is de Hema genderneutraal en wordt de literatuur geterroriseerd door huidskleurdiscussies.

Hoe heeft die invloed zo groot kunnen worden zonder politieke vertegenwoordiging?

Het postmoderne activisme kent technieken die bijzonder goed weten te ontregelen en een van die technieken is: intenties aanwijzen waar die er niet zijn. Die techniek heeft bijvoorbeeld het woord ‘blank’ het leven gekost. Tot een jaar of tien terug was dat slechts een woord om een huidskleurspectrum mee aan te duiden. Tot er racistische intenties aan werden toegekend. Wie tegenwoordig nog moedwillig het woord ‘blank’ gebruikt, moet wel een extreem-rechtse fascist zijn.

Zo kun je iedereen de oren wassen

Alles racistisch noemen, dat is wel de grootste troef van het postmoderne activisme. Van negerzoenen tot toeslagenaffaire, soms terecht, soms krankzinnig vergezocht: alles is racisme. Het venijn van die aanklacht zit ’m in de onweerlegbaarheid. ‘Jij bedoelt het misschien niet racistisch, maar ik voel me racistisch bejegend’, zo ziet de techniek er in de praktijk uit, en een gevoel kun je niet controleren, want je kunt het niet observeren. De bewering ‘dit is racistisch’ is te controleren, zoals bij de toeslagenaffaire, waarin etniciteit en nationaliteit een rol speelden. De bewering ‘ik voel me racistisch bejegend’, is onweerlegbaar.

Zo ook de uitspraak: ‘Ik voel me onveilig door jouw gedrag.’ Je kunt er iedereen de oren mee wassen, werkelijk iedereen. Het is dan ook met het nodige leedvermaak dat ik het gerommel binnen Bij1 heb gadegeslagen. Niet omdat ik ze per se kwaad wens — de partij heeft een aantal sympathieke ideeën — maar omdat hun giftige (‘toxische’, zouden ze zelf zeggen) methodiek zich nu naar binnen keerde. De verenigde antiracisten noemden elkáár nu racistisch, ze verweten elkáár nu te zorgen voor gevoelens van onveiligheid. Dat is ironisch, en tijdelijk heel grappig. Maar wil Bij1 overleven, dan zal men binnen de partij moeten inzien dat het tijd is om opponenten met eerlijker retoriek een hak te zetten.

Jamal Ouariachi is schrijver. Behalve­­ romans en verhalen schrijft hij onder meer recensies en columns. Lees hier eerdere columns van Ouariachi terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden