Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Van het referendum is Den Haag nog niet af

Opinie

Lex Oomkes

Lex Oomkes © Maartje Geels
Column

Het referendum over de Wet op de orgaandonatie gaat niet door, melden de initiatiefnemers van GeenStijl. Hoogst ongelukkig aan de ene kant, gelukkig maar aan de andere kant. 

Hoogst ongelukkig, omdat ooit die wet in de Tweede Kamer aangenomen werd omdat een lid van de fractie van de Partij voor de Dieren niet in staat is op zijn horloge te kijken en nog in de trein zat. Een referendum had de Kamer de mogelijkheid geboden die hoogst ongelukkige gang van zaken recht te zetten bij een negatief advies en had de wet aan de andere kant meer legitimiteit gegeven, mocht de kiezer in een referendum zijn zegen gegeven hebben.

Lees verder na de advertentie

Gelukkig maar, omdat weinig tot niets de Eerste ­Kamer nog in de weg staat om de huidige Wet op het ­raadgevend referendum daarheen te verplaatsen waar ze thuishoort, de prullenbak. Aan de huidige wet gaat ­immers niets verloren.

De staatscommissie hervorming parlementair stelsel, onder leiding van VVD-veteraan Johan Remkes krijgt daardoor alle ruimte na te denken over de vraag of een referendum in enigerlei vorm iets zou kunnen toevoegen aan het stelsel van representatieve vertegenwoordiging en zo ja, in welke vorm dan wel.

Het kost wat, maar dat ben je wel verzekerd van een bereidwillige Eerste Kamer

Remkes heeft de schijn tegen als VVD’er. Zijn partij loopt rond referenda nu eenmaal niet voorop en ook hijzelf is nooit betrapt op warme woorden voor het instrument, maar hij gaat in ieder geval het onderwerp niet uit de weg. Uiteraard buigt de staatscommissie zich over de toekomst van het referendum, stelde Remkes eind vorig jaar toen hij een tussenrapportage gaf over de commissiewerkzaamheden. Morgen staat de tweede tussenrapportage gepland. Interessant om na te gaan of de staatscommissie tegen de verdrukking in bereid is voorstellen te doen die het stelsel echt vernieuwen.

Belangrijke hindernis

Dat er echt vernieuwende voorstellen zouden komen was niet onmiddellijk de bedoeling van de initiatief-­nemers van de staatscommissie. Aanleiding was de mogelijkheid dat de Eerste Kamer een belangrijke ­hindernis zou kunnen vormen voor het zegenrijke werk van het vorige kabinet. De VVD wilde dat er eens goed nagedacht zou worden of de Eerste Kamer zich een ­dergelijke rol wel mocht aanmeten.

Was het bij die vraagstelling gebleven, dan was de commissie-Remkes er nooit gekomen. Tot op de dag van haar installatie heeft bijvoorbeeld het CDA, overtuigd als de partij is van de overbodigheid van hervormingen, de staatscommissie gedwarsboomd.

Een dergelijke situatie dreigt opnieuw na de statenverkiezingen van maart. PvdA-leider Lodewijk Asscher heeft zijn hulp dit weekeinde op zijn partijcongres maar alvast aangeboden. Het kost wat, maar dat ben je wel verzekerd van een bereidwillige Eerste Kamer.

De senaat afschaffen zal Remkes wellicht niet zo snel adviseren, maar stel dat zijn commissie wel iets voelt voor toetsing van wetgeving aan de Grondwet (zoals overigens een vorige staatscommissie in 2010 in een volkomen genegeerd advies nog aanbeval), dan dient dat uit de aard der zaak gevolgen te hebben voor hoe de commissie de dan nog resterende rol voor de senaat ziet.

Aanvankelijk was er weinig animo in de Haagse politiek voor het optuigen van alweer een staatscommissie die moest adviseren hoe het prachtige parlementaire stelsel te vernieuwen. Maar de omstandigheden, of ze nu louter toevallig zijn dan wel een logisch gevolg van een stelsel dat steeds meer sleetse plekken toont, zouden wel eens dusdanig kunnen zijn dat er echte vernieuwing zal worden geadviseerd. Of die voorstellen vervolgens serieus landen in de politiek, dan wel het lot van de voorgangers delen en terechtkomen in de kast interessante maar te negeren adviezen, is een tweede.

Lex Oomkes is senior politiek redacteur bij Trouw, en schrijft wekelijks een column. Eerdere columns vindt u hier.

Lees ook:

Nederland heeft recht op nog één referendum

Het referendum over de donorwet leek zich te ontwikkelen tot een ware politieke thriller. Zou de Eerste Kamer de initiatiefnemers aftroeven door snel het referendum af te schaffen, voor het nog eenmaal kan plaatsvinden? Want dat de senaat het raadgevend referendum gaat afschaffen staat vrijwel vast. Maar zoals gebruikelijk gaan daar vragenrondes en debat aan vooraf

Deel dit artikel

Het kost wat, maar dat ben je wel verzekerd van een bereidwillige Eerste Kamer