Commentaar

Van een lid van de koninklijke familie mag meer verantwoordelijkheidsgevoel worden verwacht bij het veilen van kunst

Beeld ANP

Dertien oude tekeningen, waaronder enkele zeer belangwekkende, worden deze maand geveild bij veilinghuis Sotheby’s in New York. Ze zijn afkomstig van een erfgenaam van prinses Juliana, hoogstwaarschijnlijk prinses Christina.

Nederlandse museumdirecteuren hebben geschokt gereageerd op het vertrek van deze tekeningen uit Nederland. De tekeningen zijn wel privébezit, maar werden regelmatig uitgeleend aan musea. Zo was een schets van ‘De slag bij Anghiari’ naar Leonardo da Vinci onlangs te zien op de Leonardo-tentoonstelling in Teylers Museum. Het absolute topstuk, een naaktstudie van Peter Paul Rubens, was nog in 2014 te zien in het Dordrechts museum op de tentoonstelling over de kunstverzameling van koning Willem II. Nu de werken naar de hoogste bieder gaan – de Rubens gaat waarschijnlijk miljoenen opbrengen – is de kans groot dat de Nederlandse kunstliefhebber deze werken niet meer te zien krijgt.

Natuurlijk staat het een particuliere eigenaar – lid van de koninklijke familie of niet – vrij om eigendom te verkopen. De Nederlandse regering heeft de Rubens niet op de lijst gezet van beschermde cultuurgoederen, die moet voorkomen dat belangrijke kunstwerken het land verlaten. Minister Van Engelshoven van cultuur liet vrijdag weten de Oranjes geen strobreed in de weg te leggen. Formeel zijn er dus geen belemmeringen.

Maar musea zouden heel graag de kans hebben gehad om dit werk aan te kopen. Zoals museum Boijmans van Beuningen, dat al een top-collectie aan Rubens-tekeningen heeft, maar deze tekening als een enorme aanwinst zou beschouwen. Door de tekening op zo’n korte termijn te veilen, maakt de prinses het musea onmogelijk om hun particuliere achterban op te roepen om geld bijeen te leggen, zodat ze mee zouden kunnen bieden.

Pijnlijk

Musea zijn verplicht om werken die ze willen verkopen eerst aan te bieden aan andere musea. Particulieren zijn dat niet, maar doen dat vaak wel. De koninklijke familie doet het in dit geval niet. Dat staat haar vrij, maar is wel een pijnlijk teken van een geringe betrokkenheid bij het Nederlandse culturele erfgoed. Van een lid van de koninklijke familie mag meer verantwoordelijkheidsgevoel worden verwacht.

Saillant is dat de tekeningen afkomstig zijn uit de collectie van koning Willem II. Na zijn dood in 1849 werd de mooiste internationale kunstcollectie die ooit in Nederland bestond, geveild. Buitenlandse kopers waren er als de kippen bij, zodat er in Nederland nu vrijwel geen schilderijen van buitenlandse meesters zijn. De tekeningen die terug werden gekocht en opnieuw bij de Oranjes terechtkwamen, zullen waarschijnlijk helaas opnieuw het land verlaten.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Meer commentaren leest u op trouw.nl/commentaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden