Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Valt er wel iets te vieren met Moederdag?

Opinie

Beitske Bouwman, Schrijfster 'Noem het liefde' en roman over de combinatie van moederschap en carrière

Opinie

Er woedt nog altijd een strijd over de vraag wat goed moederschap is. Willen we op Moederdag iets te vieren hebben, dan wordt het tijd voor een nieuw perspectief op moederschap en vrouwelijkheid.

De cadeautjes voor zondagochtend liggen verstopt in geheime laden en moeders kijken reikhalzend uit naar het ontbijtje op bed. Toch is die moeder in dat bed niet altijd even gelukkig. Ze heeft het druk, ze voelt zich verscheurd tussen haar eigen leven en dat van haar kinderen en ze is speelbal van een voortdurend publiek debat over de vraag hoeveel en wanneer de vrouw nu eigenlijk zou moeten werken dan wel zorgen. De moderne vrouw worstelt wat af. En daar wordt ze niet gelukkig van.

Oorzaak van het vele geworstel is terug te voeren op het beeld van de 'goede moeder'. Dit beeld stoelt nog altijd op de zorgzame moeder die voor haar kroost reddert en zichzelf opoffert. Dit beeld zit diep in onze culturele genen opgeslagen en is uiteindelijk terug te voeren op onze oermoeder Eva.

Het verhaal van de barende en zorgende Eva heeft - zelfs als je niet gelovig bent - invloed op je zelfbeleving als vrouw. Het scheppingsverhaal wordt immers van generatie op generatie overgedragen, en speelt niet alleen in de christelijke maar ook in de islamitische en joodse cultuur een rol. Vrouwen kijken nog altijd met Eva-ogen naar zichzelf en elkaar. Het is de zorgende moeder die we met Moederdag ook van oudsher vieren. Immers 'Mothersday' werd door predikantsdochter Anna Jarvis in 1905 in Amerika tot leven geroepen en later in 1924 door het Leger des Heils in Nederland geïntroduceerd om de 'voorname taak van Moeder in het gezin te herdenken'.

Maar naast Eva is er nog een tweede oervrouw: zij heet Lilith. Lilith is - volgens een oude joodse mythe - de eerste vrouw van Adam. Lilith werd net als Adam door God geschapen en zij had net als Adam verlangens en ambities. Heel letterlijk, zo gaat het verhaal van Lilith, wilde zij niet onderliggen tijdens het vrijen. Adam weigerde haar en Lilith kreeg vleugels van God om het paradijs te verlaten. Pas daarna bouwt God, uit de rib van Adam, Eva.

De oudste afbeelding van Lilith is gevonden op een Sumerisch kleitablet, tweeduizend jaar voor Christus. Daarna verschijnt zij in mythen en verhalen geregeld ten tonele. In sommige verhalen groeit Lilith uit tot een afgrijselijke demon die het, woest als ze is, doet met de duivel. In andere verhalen keert zij terug naar het paradijs - ze kreeg immers niet voor niets vleugels van God - en verleidt zij Eva tot het eten van de appel van de boom van kennis van goed en kwaad. In het eerste voorportaal van de Notre Dame te Parijs is nog altijd een beeldje uit de elfde eeuw te zien van Adam, Eva en Lilith bij de boom. De worsteling tussen het moederschap en het eigen onafhankelijke leven is hiermee al ver voor de vrouwenemancipatie een feit. Het is alleen daarom al zo jammer dat Lilith uit de verhalenoverlevering is verdwenen. Lilith schept namelijk ruimte in onze innerlijke beelden over wat van oorsprong vrouwelijk is.

Het gevaar ligt op de loer dat Eva en Lilith strijden om het patent van de 'echte vrouw'. Dit zou tot een uitzichtloze strijd kunnen leiden. Maar waarom zouden Lilith en Eva hun krachten niet kunnen bundelen en een nieuwe vrouw voor het Paradijs kunnen scheppen?
Het wordt tijd dat Lilith terugkeert in het paradijsverhaal en Eva doet inzien dat zij, gemaakt uit de rib van een ander, niet op zichzelf kan staan. Net als dat Lilith met haar vleugels buiten het paradijs ook niet leven kan. De synthese van Eva en Lilith leidt tot een herprogrammering van onze culturele genen: een nieuw perspectief op mannelijkheid en vrouwelijkheid. Een oervrouw - noem haar Avel - die baart en zorgt maar ook haar verlangens najaagt. Een vrouw bovendien die Adam uitnodigt op te staan en zichzelf opnieuw te scheppen. Zodat hij niet alleen op de spreekwoordelijke akker blijft zwoegen en ploeteren maar ook voor zijn kinderen zorgt.

Als ik aanstaande zondag iets van waarde voor de moeders in Nederland zou willen inpakken, dan is dat geen bosje bloemen, flesje parfum of kookboek van Jamie Oliver maar een nieuw scheppingsverhaal waarin ook moderne vrouwen zich kunnen spiegelen. Een verhaal waarin vrouwen zich losmaken uit de eeuwige worsteling tussen het eigenbelang en die van haar kinderen en er heelheid voor in de plaats zetten. Misschien dat vrouwen op Moederdag dan echt gelukkig kunnen zijn.

De roman 'Noem het Liefde' werd onlangs bekroond met de Publieksprijs der Brabantse Letteren en is vanwege Moederdag tot 8 mei gratis te downloaden op www.querido.nl of beitskebouwman.nl.

Deel dit artikel