null

OpinieVaccinatiestrategie

Vaccineer mannen van 50 jaar en ouder. Dan behalen we de grootste gezondheidswinst voor iedereen

Beeld

Meewerken aan het huidige vaccinatiebeleid druist in tegen de artseneed. De nevenschade van coronamaatregelen is zo groot dat jongere senioren voorrang moeten krijgen, stellen Charlotte van Sassen en zeven andere huisartsen: Ton den Hartog, Adri Evertse, Erik Frölke, Peter Top, Robert Mol, Jaap Boersma en Rutger Hempel.  

Als huisarts hebben we veel te maken met corona en de dilemma’s hieromtrent. Dagelijks worden we niet alleen geconfronteerd met zieke patiënten en collega’s die uitvallen, maar ook met de collateral damage, de nevenschade die wordt aangericht bij al onze patiënten door de maatregelen. Die zijn allemaal gericht op het verminderen van de druk op de ic’s. Maatregelen waardoor kinderen niet meer naar school kunnen, ondernemers failliet gaan, patiënten zien dat hun behandeling wordt uitgesteld, mensen vereenzamen en angstig worden en niet meer naar de dokter komen. 

De laatste tijd komen steeds vaker verontrustende cijfers naar buiten. Over leerachterstanden, kindermishandeling, depressies, uitgestelde behandelingen, gemiste diagnoses en financiële problemen door de lockdown. Vorige week las ik met tranen in mijn ogen de column van collega-huisarts Danka Stuijver in de Volkskrant, getiteld ‘Met man en macht houden we ic-bedden vrij, achter de voordeur voltrekt zich het zwarte scenario’. 

En toen brak er iets. Een gevoel dat zich al langere tijd meester van mij probeert te maken, kwam in alle hevigheid op en overmeesterde me. Ik besloot het te bespreken met mijn collegae. Die herkennen zich erin en vroegen hier alsjeblieft iets mee te doen.

Mijn gevoel was gewetenswroeging. Gewetenswroeging, omdat ik actief of passief als huisarts meewerk aan het vaccinatiebeleid en de maatregelen, terwijl die conflicteren met de artseneed die ik heb afgelegd toen ik dokter werd. De eed waarin wij dokters zweren dat we het belang van onze patiënten voorop stellen en beloven goed voor onze patiënten te zorgen en hen goed in te lichten. Dit gevoel heerst onder veel huisartsen.

Gezondheidswinst is nu laag

Het huidige vaccinatiebeleid, waarbij met de schaars beschikbare vaccins is begonnen bij de groep 90-plussers en vervolgens van oud naar jong wordt gewerkt, is gebaseerd op uitgangspunten die onvoldoende afgestemd zijn op de problematiek. Als je kijkt naar de gezondheidswinst van vaccinatie voor deze groep, is deze per persoon laag. Immers, 90-plussers hebben een korte resterende levensverwachting. Een eenvoudige infectie of andere medische conditie kan hen elk moment fataal zijn. 

Er is consensus onder artsen over het feit dat deze patiëntenpopulatie gemiddeld genomen niet meer in aanmerking komt voor reanimatie of ic-opname. Daarnaast geeft deze groep ouderen vaak zelf aan niet meer te willen worden opgenomen in het ziekenhuis. We voeren voor deze groep als huisarts doorgaans dan ook een conservatief beleid. Alle preventieve medicatie wordt zo veel mogelijk gestaakt en ziekenhuisopnames worden beperkt of vermeden. 

Deze mensen bezetten momenteel ook niet de bedden op de ic. Degenen die de bedden bezetten en daarbij een kans hebben van 30 procent om vroegtijdig te overlijden aan covid-infectie, is de groep senioren van globaal gezegd 50-75 jaar (en dan met name de groep met bijkomende chronische ziekten of risicofactoren).

En precies daar knelt het, want alle huidige maatregelen, waar iedereen - van jong tot oud - nu al vele maanden de desastreuse effecten van ondervindt, zijn primair gericht op de afname van de druk op de ic’s en de zorg in het algemeen. Al het leed dat zich nu voor de ogen van de huisarts voltrekt onder onze gehele patiëntenpopulatie, is rechtstreeks het gevolg van het huidige maatregelenpakket.

Druk weghalen bij ic’s

Wij vragen ons af: is het niet veel logischer om te beginnen met vaccineren van de groep met over-representatie op de ic en overige ziekenhuisbedden en waar de oversterfte het grootst is? Te beginnen met de mannen tussen grofweg 50 en 75 jaar met onderliggend lijden. Als we hen als eerste vaccineren, levert dat veel meer gezondheidswinst op voor hen (zij hebben een veel langere levensverwachting dan 90-plussers), wat op zichzelf al een zeer valide argument is. Maar ook zal dit meteen de druk van de ic’s en de reguliere zorg halen, zodat de coronamaatregelen kunnen worden afgebouwd voor iedereen en de reguliere zorg weer kan worden opgepakt. Dat levert gezondheidswinst op voor alle burgers. En daar was het toch allemaal om te doen?

Huisartsen zijn bij uitstek de beroepsgroep die een belangrijke stem dient te hebben in het vaccinatiebeleid. Omdat we brede kennis en ervaring hebben in en van de dagelijkse praktijk, waar we zorgverlener zijn van een evenwichtige afspiegeling van burgers van de maatschappij. Omdat we nu al dagelijks covidpatiënten voor opname in het ziekenhuis triëren, we een academische achtergrond hebben en bekwaam zijn om kritisch en rationeel te denken. Omdat we de belangen van ál onze patiënten in ons achterhoofd hebben en laten meewegen, wij degenen zijn die dagelijks geconfronteerd worden met de effecten van de nevenschade van de maatregelen in alle domeinen. Omdat we - gewild of ongewild - een rol toebedeeld hebben gekregen in de vaccinatiecampagne, waar niemand omheen kan. En omdat wij verplicht zijn, getuige onze artseneed, om zo goed mogelijk te zorgen en op te komen voor ál onze patiënten.

Geen kritiekloze beleidsuitvoerders

Wij nemen onszelf serieus en willen ons niet de positie laten aanmeten van kritiekloze beleidsuitvoerder, als dat indruist tegen alles waar wij nu voor staan en wat wij ooit beloofd hebben toen we afstudeerden. We vragen om een transparant en goed onderbouwd vaccinatiebeleid dat recht doet aan de problematiek, alvorens onze hulp toe te zeggen aan een beleid dat nu diametraal staat tegenover de belangen van al onze patiënten. Daarom roepen we op om het huidige vaccinatiebeleid, beginnend bij de oudsten, om te buigen naar de groep waar voor iedereen de meeste winst te behalen is.

We willen een stem krijgen in de vaccinatiestrategie vanuit de beroepsgroep huisartsen. Omdat we daarvoor gekwalificeerd zijn, omdat we ons aan onze eed willen houden.

Lees ook:

Onze vaccinatiestrategie kán aan het eind van de rit superieur blijken, maar er gaat te veel mis

Al maanden spiegelt het kabinet Nederland ‘perspectief’ voor: een land met open scholen, waarin je weer naar een terras of een feestje kunt. Dankzij goed testbeleid, betere medische behandelingen en vooral dankzij vaccins. Maar juist die vaccinatiestrategie wil niet vlotten. Hoe kan dat toch?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden