Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Universiteiten zijn gewaarschuwd: verengelsing leidt tot populisme

Opinie

Martijn Samsom

Opinie

Waarom zouden burgers nog belasting betalen voor universiteiten die zich op buitenlandse studenten richten? Let op het draagvlak, stelt Martijn Samson. Hij heeft enkele jaren geleden als Universiteitsraadslid vruchteloos geprobeerd verengelsing af te remmen.

In het debat over de verengelsing van het hoger onderwijs worden de laatste maanden alle argumenten uit de kast gehaald, maar op de fundamentele bezwaren tegen verengelsing gaan universiteiten nauwelijks in. Dit gebrek aan visie zal zich vroeg of laat wreken.

Lees verder na de advertentie

Universiteiten zelf praten het liefst over praktische problemen met de instroom van internationale studenten of over pogingen het Engels van docenten te verbeteren. Minister Van Engelshoven van onderwijs lijkt er ook al niet op gebrand de kwestie echt te adresseren. Haar recentelijk voorgestelde wetswijziging is weinig ambitieus: universiteiten verengelsen opleidingen in groten getale buiten de wet om, dus is haar voorstel dan de wet maar te verruimen, zonder garantie dat de wet in de toekomst wel zal worden gehandhaafd. Dat is weinig meer dan het paard achter de wagen spannen. (Let maar op, wedden dat volgend jaar niet één opleiding wordt gesommeerd weer over te stappen op het Nederlands?)

Vergeten in deze discussie wordt de impact op het maatschappelijke draagvlak voor onze instituties - waaronder universiteiten - die mede de stabiele en welvarende samenlevingen hebben helpen creëren die we vandaag de dag kennen. In een tijd van opbloeiend populisme, waarin onze instituties verre van heilig blijken, kunnen we ons niet de luxe permitteren dat draagvlak te geringschatten.

Mochten universiteiten straks overspoeld worden met populistische oprispingen, laat ze dan niet beweren dat ze niet waren gewaarschuwd

In 'The People vs Democracy' beschrijft politicoloog Yascha Mounk hoe liberale democratie langzaamaan ontaardt in aan de ene kant illiberale democratie (een soort populistische meerderheidstirannie zonder rechtsbescherming) en aan de andere kant technocratisch liberalisme (waarbij verworvenheden keurig worden beschermd maar de democratie grotendeels is uitgehold). Waar verdedigers van de liberale democratie vaak neigen naar de technocratische houding, beredeneert Mounk dat precies deze neiging het populisme alleen maar versterkt. Zoals brexiteer Michael Gove zich in 2016 liet ontvallen: de Britten 'have had enough of experts' - en zo bleek.

In het debat over de verengelsing zien we de technocratische reflex keer op keer opduiken. Het is volstrekt legitiem dat burgers zich afvragen waarom ze eigenlijk nog belasting zouden betalen voor universiteiten, als die zich in superlatieven tot buitenlandse contingenten richten. Al even begrijpelijk is het universiteiten uit te horen over de neiging steeds meer opleidingen te verengelsen, als onze landstaal Nederlands is en het overgrote deel van de afgestudeerden in een eentalig Nederlandse omgeving komt te werken.

In hun antwoord komen de universiteiten doorgaans niet verder dan twee - weinig overtuigende - reacties: ten eerste, menen ze, is om talent te trekken verengelsing noodzakelijk en ten tweede is het ook beter voor Nederlandse studenten op te gaan in een international classroom. Hoewel voor beide boude stellingen niet het geringste bewijs bestaat, zijn het ook nog eens typisch apolitieke antwoorden.

De fundamentele en legitieme vragen komen nauwelijks aan de orde en worden verengd tot de eeuwige dooddoener dat de wereld nu eenmaal verandert en wij mee moeten. Mounk stelt dat populisme - of illiberale democratie - snel aan terrein wint op het moment dat publieke opinie en beleid van elkaar afwijken en politici niet verder komen dan het handhaven van de status quo.

Laten we de proef op de som nemen: uit de Nationale Studenten Enquête blijkt dat het draagvlak voor verengelsing onder studenten afneemt - om nog maar te zwijgen over de rest van de samenleving. En minister Van Engelshoven wekt in haar beleid sterk de indruk verengelsing te willen adresseren door middel van pappen en nathouden.

Mochten universiteiten straks overspoeld worden met populistische oprispingen, laat ze dan niet beweren dat ze niet waren gewaarschuwd.

Lees ook:

Meer Engels op de universiteit? In Vlaanderen gaat dat zo maar niet

Hoewel Vlaamse universiteiten met opgetrokken wenkbrauwen kijken naar de verengelsing van het Nederlands hoger onderwijs, zouden ze zelf wel íets meer taalvrijheid willen. Een beladen streven, op een plek waar het Nederlands zo zwaar is bevochten.

Achter de taalstrijd op universiteiten steekt een identiteitscrisis

De oplopende discussie over Engels op Nederlandse universiteiten draait om de vraag: waartoe is de universiteit op aard?

Universiteiten willen minder onstuimige groei van het aantal buitenlandse studenten

Nederlandse universiteiten zijn zo populair in het buitenland dat Nederlandse studenten het onderspit dreigen te delven. De universiteiten pleiten voor scherpere selectie.

Deel dit artikel

Mochten universiteiten straks overspoeld worden met populistische oprispingen, laat ze dan niet beweren dat ze niet waren gewaarschuwd