Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Uitspraak Europees Hof over SGP is te abstract

opinie

Sophie van Bijsterveld

SGP-leider Bas van der Vlies (rechts) en partijvoorzitter Wim Kolijn reageerden in 2010 teleurgesteld op de uitspraak van de Hoge Raad, die bepaalde dat de SGP vrouwen niet anders mag behandelen dan mannen, en vrouwen dus moet toelaten op de kieslijst. © ANP
Opinie

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg heeft gesproken in de SGP-zaak en de conclusie laat niets te raden over: de klacht van de SGP is met een paar korte zinnen afgewezen als kennelijk ongegrond en daarmee niet-ontvankelijk. Niet alleen dat. In het voetspoor van de Nederlandse Hoge Raad stelt het unanieme hof zelfs dat het SGP-standpunt onaanvaardbaar is. Dat standpunt houdt in dat het geen vrouwen op de eigen kieslijst plaatst vanwege de bijbel-geïnspireerde overtuiging dat het uitoefenen van gekozen politieke functies in strijd is met de roeping van de vrouw.

Zowel in de einduitkomst als de manier van argumentatie stelt het hof teleur. In de ogen van het hof is het bijna kinderlijk eenvoudig: dat het SGP-standpunt onaanvaardbaar is, vloeit volgens het hof natuurlijkerwijze voort uit het kiesrecht in combinatie met het recht op gelijke behandeling. Het hof herhaalt zichzelf in enkele eerdere uitspraken, waar het stelt dat 'democratie een fundamenteel kenmerk is van de Europese openbare orde' en dat het Europees Verdrag bedoeld was om de idealen en waarden van de democratie te bevorderen.

De redenering heeft iets van een cirkel: het belang van democratie wordt onderbouwd met een verwijzing naar het belang van democratie. Maar dát democratie belangrijk is, wordt niet bestreden. Betekent het dat alleen aan het democratisch proces mag worden meegedaan wanneer eerst een filtering van standpunten heeft plaatsgevonden? Of is het zo dat de democratie vereist dat de stemmen van uiteenlopende politieke overtuigingen gehoord mogen worden en dat via de democratie (verkiezingen) bepaald wordt welke partijen in welke sterkte en met welke gekozenen uiteindelijk in het parlement vertegenwoordigd worden?

Het Europees hof verwijst naar twee voorwaarden waaronder een politieke partij de eigen politieke doelen mag nastreven: de middelen om de doelen te bereiken, moeten rechtmatig en democratisch zijn; en de veranderingen die worden voorgesteld, moeten zelf verenigbaar zijn met de fundamentele democratische beginselen. Maar ook hier wordt het begrip democratie toegelicht met een verwijzing naar de democratie. Ook blijft de redenering weer abstract. Het hof gaat in het geheel niet na wat dit in het geval van de SGP betekent.

Het hof concludeert dat het SGP-standpunt onaanvaardbaar is op grond van het kiesrecht in combinatie met het recht op gelijke behandeling. In dat laatste artikel staat ook dat geen onderscheid gemaakt mag worden naar geloof en taal. Betekent dit dat de SGP personen op de kieslijst moet toelaten die een ander geloof aanhangen of ten enenmale de Nederlandse taal niet machtig zijn? Ik kan het mij haast niet voorstellen. Het artikel noemt ook ras of geboorte als verboden discriminatiegronden; daar ligt de zaak duidelijk anders. Maar waarom gelijke behandeling van mannen of vrouwen bij de ene of andere categorie hoort, is niet bij voorbaat duidelijk. Dit vereist argumentatie, zeker nu dit standpunt uit een geloofsovertuiging voortvloeit.

Het is uiteraard niet makkelijk om Europa-wijd te oordelen in zaken en situaties die sterk uiteenlopen. Juist voor het hof is het zaak gevoel te hebben voor de nuances en verschillen. Fundamentele vraagstukken van de democratie en de verhouding van democratie en mensenrechten zoals in deze zaak aan de orde zijn en majeure consequenties hebben voor het functioneren van het democratisch bestel, kunnen niet met een paar pennenstreken worden afgedaan. Dat doet het Europees hof. Daarmee en in haar abstractie is het een uiterst teleurstellende uitspraak. Als Europese burgers verdienen wij van een Europees Hof voor de Rechten van de Mens meer dan een paar abstracte one-liners.

Sophie van Bijsterveld is bijzonder hoogleraar Religie, rechtsstaat en samenleving aan de Universiteit van Tilburg en lid van de Eerste Kamer voor het CDA.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.