null

OpinieBestuurscultuur

Tweede Kamer, richt u op de inhoud in plaats van op de bühne

Beeld Trouw

Een heuse gedragsverandering is dringend nodig, wil de Haagse politiek weer effectief zijn. Kamerleden, richt u zich weer op de inhoud in plaats van op de bühne, stelt Marianne Janssen, oprichter en eigenaar van IJ Consulting.

Marianne Janssen

Vlak na de Tweede Kamerverkiezingen in maart bruiste het in politiek Den Haag. En dat leidde ook tot opwinding in de rest van het land. Niet eens zozeer omdat demissionair premier Mark Rutte stevig aan de tand werd gevoeld. Misschien nog wel meer omdat de huidige manier van politiek bedrijven en het handelen van de overheid als geheel nu eens serieus ter sprake kwamen. Daar werd je als vanzelf een democratisch betrokken burger van.

Maar inmiddels is de teleurstelling groot. Want de met verve verkondigde noodzakelijke veranderingen om het vertrouwen van burgers in de politiek en de overheid te herstellen, lijken alweer van tafel te zijn verdwenen. En die teleurstelling wordt nog versterkt door het feit dat de formatie tot op heden alleen maar ‘oud gedrag’ laat zien.

Playing hard to get – doen alsof je moeilijk te krijgen bent – ziet er stoer uit, maar voelt steeds ongemakkelijker. Het past niet (meer) bij de grote opgaven waar we in dit land mee aan de slag moeten. Opgaven die alleen maar tot goede uitkomsten kunnen worden gebracht, als wij er met zijn allen gezond voor staan.

Leeggelopen als een ballon

En met die gezondheid van politiek, overheid en samenleving is het niet zo best gesteld. Het is dan ook zorgwekkend dat de urgentie voor verandering, die in maart nog werd gevoeld, als een ballon is leeggelopen. Want het probleem is niet weg, het is zelfs groter geworden.

Het toch al beschaamde vertrouwen in politiek en overheid wordt hierdoor immers nog verder ondermijnd. En als steeds meer mensen de overheid niet meer vertrouwen, zullen ze ook de adviezen en richtlijnen van diezelfde overheid sneller naast zich neerleggen.

Niet in je eentje

Veranderen is dan ook noodzakelijker dan ooit. Niet alleen voor een gezonde samenleving, maar ook voor politici zelf. Het aantal burn-outs zegt inmiddels genoeg. Maar niets menselijks is politici vreemd. Het is prettiger om de dingen te blijven doen zoals je ze deed. Veranderen is gewoon lastig. En bewustwording alleen is nog geen garantie voor succes, zo blijkt. Het lukt al helemaal niet in je eentje.

Daarom zou juist bij deze verandering de Kamer in gezamenlijkheid de leiding moeten nemen, niet de premier. Als macht, niet als tegenmacht. De kracht van het collectief gebruiken. Want hoe groot de politiek-inhoudelijke verschillen ook zijn, over ‘dat dit anders moet’ zijn de meeste Kamerleden het wel met elkaar eens. Maar hoe moet dat andere gedrag er dan uit zien? En hoe bereik je dat met elkaar?

Ander gedrag nodig

Dat andere gedrag draait in essentie om ‘terug naar de basis’. Kamerleden zouden weer zelf de regie moeten pakken en hun agenda niet laten bepalen door de media. Ze zouden zich weer op de inhoud moeten richten en niet op de bühne.

Ze zouden zich weer moeten gaan bezighouden met ‘saaie’ maar cruciale, uitvoerbare wetgeving, en niet met tv-optredens. En ze zouden zich bij lastige vraagstukken als volwassen gesprekspartners moeten gedragen in plaats van direct een schuldige aan te wijzen.

Dat andere gedrag bevorderen in het parlement lukt echter niet in je eentje, zoals gezegd. Dat moet je met elkaar doen. Het is een groef die moet inslijten. Oefenen dus, met zijn allen. En ervan leren. Dat vraagt van Kamerleden lef en collectief commitment. En van ons als burgers, media incluis, een beetje ruimte en geduld.

Noodzakelijk

Deze ‘Haagse’ gedragsverandering is misschien wel het belangrijkste politieke agendapunt voor de komende jaren. Noodzakelijk voor al die andere agendapunten.

Het gaat hier om een ander, veel fundamenteler herstelplan. Een herstelplan wat we harder nodig hebben dan ooit. In ons aller belang.

Lees ook:

Heeft Mark Rutte geleerd van de toeslagenaffaire? De Kamer merkt er niets van

De harde conclusies van het parlementaire onderzoek naar de toeslagenaffaire leidden tot de val van het kabinet, en talloze beloften tot beterschap. De Tweede Kamer merkt weinig van dat laatste.

Klagen over de formatie en hup, over ‘tot de orde van de dag’

De formatie van 2021 staat nu al te boek als een bijzondere. De foto van het Omtzigtbriefje, het stuk dat Sigrid Kaag en Mark Rutte deze zomer moeten brouwen: het is in de geschiedenis nog niet eerder vertoond.

Gaat de Rutte-doctrine echt bij het grofvuil? Kamer buigt zich over nieuwe regels van Ollongren

Met de hand op het hart beloofde het kabinet begin dit jaar meer openheid aan de Kamer. De bom van het toeslagenschandaal was net in het gezicht van Rutte III ontploft. Wat is er een halfjaar later waargemaakt van die belofte?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden