Column Stevo Akkerman

Twee pausen? Dan stel ik voor Anthony Hopkins te wijden tot derde paus

Het katholicisme, voor zover ik het heb begrepen, is een mirakels wendbaar geloof. Maar dat er gedoe zou komen van de aanwezigheid van twéé plaatsvervangers van Christus op aarde, was welhaast onvermijdelijk. “Twee pausen?”, vraagt kardinaal Bergoglio ongelovig aan Benedictus XVI als die hem toevertrouwt dat hij met de vut wil gaan en dat zijn gesprekspartner de nieuwe paus moet worden – althans zo gaat het in de film ‘The Two Popes’.

Ik weet dat alleen een paus die in functie is, aanspraak kan maken op het goddelijke plaatsvervangerschap, maar wie eenmaal dit aureool heeft gehad, kan bijna niet meer afdalen naar het niveau van gewone gelovige, al heet hij dan weer simpelweg Joseph Ratzinger. Of de ex-paus nu bewust aan het stoken was of geheel per ongeluk meeschreef aan een boek dat zich keert tegen het beleid van zijn opvolger, het is duidelijk dat Benedictus niet het ‘verborgen bestaan van gebed’ leidt waartoe hij zichzelf had verplicht. Ook onder de meest verlaten bomen van het Amazonegebied moet het celibaat gehandhaafd blijven, dat wilde hij nog graag gezegd hebben. Of hebben anderen hem het laten zeggen?

Drie-eenheid

Hoe dan ook, wat mij betreft is openlijke onenigheid tussen hoge heren alleen maar aan te bevelen, ook in de kerk. Het maakt hen menselijk en dat is goed. Elke claim van bovenmenselijkheid, hoe impliciet ook, is ongeloofwaardig en ­ongezond. Dat geldt voor hoge vrouwen natuurlijk evenzeer, maar ja, die heeft de kerk van ­Rome niet. Dat ik ‘The Two Popes’ zo’n geweldige film vond, was precies hierom: de beide pausen werden geportretteerd als gemankeerde mensen, zoals alle mensen op hun manier gemankeerd zijn. Gaandeweg de film kwam zowel Benedictus als Franciscus tot het inzicht dat je niet onfeilbaar hoeft te zijn om je aanvaard te weten.

Na de film zag ik bij de BBC een interview met Anthony Hopkins, die de rol van Benedictus speelde. En nu we toch bezig zijn, stel ik voor Hopkins te wijden tot derde paus. Omdat we daarmee raken aan het christelijke idee van de drie-eenheid, maar vooral omdat Hopkins zulke rake dingen zei. In een tijd van opgeblazen ego’s, onwrikbare meningen en overslaande stemmen, kwam Hopkins vertellen dat het allemaal wel wat minder mocht.

‘Terminale uniekheid’

Hij wilde zichzelf geen gelovige noemen, en ook geen niet-gelovige, maar brak een lans voor de twijfel en de relativering. “Ik ben 82, mijn hart doet het nog en ik ben nog redelijk bij de tijd, maar er is één ding dat ik weet: ik weet niets. Maar ik geloof dat er iets achter het bestaan schuilgaat dat een wonder is.” Wie van zichzelf denkt dat hij iets bijzonders is, zei Hopkins, lijdt aan ‘terminale uniekheid’. Hij verwees naar ‘de man van tweeduizend jaar geleden’, die al zei: ‘Van mijzelf ben ik niets, het is de Vader die het in mij doet’.

Een beetje ego is noodzakelijk, anders kom je niet vooruit. Maar het is ook onze grootste vijand, aldus paus Hopkins. “Als je het niet in bedwang houdt, word je hongerig naar macht. Je ziet het elke dag in de krant.”

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden