null Beeld

Commentaar

Tunesische democratie laat zich niet meer zo makkelijk opzij schuiven

Tien jaar na de Arabische Lente, die in Tunesië begon maar uiteindelijk grote delen van het Midden-Oosten in vuur en vlam zette, greep de Tunesische president Kais Saied zondag met fluwelen hand de macht. Zonder veel wapengekletter ging het hek van het parlement in Tunis letterlijk op slot en werd de parlementaire democratie buitenspel gezet. Tegelijkertijd werd de premier van de gematigde islamitische partij Ennahda naar huis gestuurd.

In binnen- en buitenland vraag men zich af of hier nu sprake is van een staatsgreep. Kais Saied en zijn medestanders vinden dat zijn besluit constitutioneel wordt gedekt door een beroep te doen op een artikel in de grondwet waarin staat dat de president maatregelen mag nemen als er sprake is van een acute dreiging. Die zou er zijn: het land is zwaar getroffen door het coronavirus in combinatie met de al langer durende economische malaise. Parlement en regering zijn zo verdeeld dat er geen uitweg uit de crisis wordt geboden. Zijn tegenstanders zeggen dat er sprake is van een coup door een president, in 2019 als outsider met grote meerderheid gekozen, die een voorkeur heeft voor een sterk presidentieel stelsel en een zwakker parlement. Daarbij verwijzen ze naar de staatsgreep van de Egyptische generaal Al-Sisi die zijn land een keiharde dictatuur heeft opgelegd.

Herstart

In Tunesië is echter alles anders dan in andere landen in het Midden-Oosten. De ‘Arabische Lente’ begon inderdaad in Tunesië toen een groente- en fruithandelaar in 2010 uit wanhoop zichzelf in brand stak, maar is daar nooit ontploft zoals in andere Arabische landen. Gematigde verhoudingen, zelfbeheersing en na het vertrek van dictator Ben Ali relatieve vrijheid en een nieuw democratisch stelsel waren daar debet aan. Maar de herstart van het land is moeizaam gebleken. De werkloosheid bleef groot, evenals corruptie en machtsmisbruik. Veel jongeren vertrokken legaal en illegaal naar Europa en de Golfstaten voor een betere toekomst.

Of de machtsgreep van de president de oplossing is om de problemen aan te pakken is zeer de vraag. Hij heeft binnen de Tunesische verhoudingen draagvlak nodig en dat bereikt hij alleen als hij als gekozen president de dialoog opent met de gekozen leiders in het parlement. Burgers en politieke partijen laten zich in Tunesië zich niet meer zo makkelijk opzij schuiven als in het verleden. Dat zou ook de rol moeten zijn van de Europese Unie met Frankrijk voorop: druk uitoefenen op de president om het hek van het parlement van het slot te halen. De Tunesische gezondheids- en economische crisis kan alleen met elkaar worden opgelost en niet met de loop van het geweer. Die tijd is voorbij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden