Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Trouw spreekt nu aardser, concreter en genuanceerder over Kerst

Opinie

James Kennedy

James Kennedy © Jörgen Caris
Column

Ons Vaderland is in verval. De wereld is boos. Alles gaat slecht.' Zo luidde het hoofdcommentaar van Trouw precies zeventig jaren geleden, op 23 december 1947.

'Het dynamische enthousiasme, waar de naoorlogse wereld mee begon, is al lang verzand in geknoei en gemodder.' De krant vroeg zich af: 'Waar moet dit alles op uit lopen? Wat komt er van ons en de onzen terecht?' De commentator, vermoedelijk Trouw-stichter Sieuwert Bruins Slot, troostte zich met het 'heerlijk Kerstfeest': 'Het gaat goed komen met de wereld, want Jezus Christus is geboren. Hij is gestorven en weer opgestaan. Hij is ten hemel gevaren en Hij heeft Zijn Geest in de wereld uitgestort. Hij draagt de wereld, zal de geschiedenis volbrengen en uiteindelijk een einde brengen aan deze ellendige en hopeloze situatie.'

Lees verder na de advertentie

Dat zou Trouw nu niet zo snel schrijven. Een duik in zeven decennia geschiedenis laat zien dat het hoofdredactioneel spreken over Kerst aanzienlijk is verschoven. Het is aardser, concreter en genuanceerder geworden. Maar ook minder existentieel en minder gericht op de betekenis van Kerst.

Natuurlijk zijn de tijden veranderd. In 1947 was de Tweede Wereldoorlog net voorbij, Nederland vocht (met steun van Trouw en Bruins Slot) voor behoud van 'zijn' kolonie Indonesië en de echte welvaart moest nog komen. De gemiddelde Trouwlezer was gereformeerd en orthodox-protestants, die het theologische commentaar kon waarderen en er hoop uit putte.

Commercie

Op 24 december 1957 bekende de schrijver van het hoofdartikel (weer Bruins Slot) dat het vinden van de juiste houding voor Kerst moeilijk was omdat er twee 'goedkope' manieren waren waarop Kerst kon worden 'verknoeid'. Aan de ene kant door je alleen te richten op de 'gezelligheid en romantiek'en aan de andere kant door dit heilsfeit cynisch te confronteren 'met de naakte ellende van de dag'. Toch sprak het hoofdartikel de verwachting uit dat met de komst van Christus het Koninkrijk van God zal doorbreken op aarde en dat de eerste tekenen al zichtbaar zijn in ons leven.

De toekomst zou waarschijnlijk alleen volle kerken zien tijdens feestdagen, waarbij een kleine groep de zaak draaiende houdt

Stilstaan bij Kerst in 1967 leek zo mogelijk nog moeilijker. 'Ik vind het verschrikkelijk dat het geboortefeest van mijn Heiland meer met commercie te maken heeft dan met evangelie', somberde de redacteur. Het hoofdartikel zag met lede ogen aan dat een ontkerstende wereld niets kon met Gods bedoelingen in de wereld. Wel bleef er hoop voor een 'menslievende God', wiens liefde in Jezus onder ons was verschenen. In 1977 kreeg Kerst weinig aandacht en was de toon van de column abstracter, maar ook werd de hoop uitgesproken dat God zijn volk zou leiden.

Andere verhouding

Tien jaar later lijkt het - op basis van mijn kleine niet-wetenschappelijke steekproef - gedaan met deze abstracte theologische beschouwingen. Inzoomend op het toen actuele debat over de wijze waarop kerken gebruik mogen maken van gegevens uit de gemeentelijke Bevolkingsadministratie, schreef de krant dat kerken zich nu op een andere manier verhouden tot de samenleving. De toekomst zou waarschijnlijk alleen volle kerken zien tijdens feestdagen, waarbij een kleine groep de zaak draaiende houdt en gastvrijheid biedt aan een grotere groep randkerkelijken en buitenstaanders. En dat was een goede manier om kerk te zijn, vond Trouw.

In 1997 ging het hoofdartikel over uitgeprocedeerde Iraniërs, waarbij kerken hen in 'concrete, individuele gevallen wel hulp moet(en) bieden', waarbij 'aan de vooravond van Kerst tegelijk ook onze machteloosheid om onderdak te bieden aan wie onderdak behoeven' schrijnend duidelijk werd. In 2007 hoopte de krant dat we uiteindelijk zouden 'ontdekken...wat tolerantie eigenlijk moet zijn'.

Ik weet niet of ik de oude of de nieuwe stijl van de hoofdartikelen en commentaren rond Kerst meer waardeer. De oudere artikelen zijn nogal prekerig en drammerig. Maar ze bezitten ondanks al hun pessimisme een levend besef van de blijdschap en de hoop van Kerst. En dat we ons realiseren dat wij het heil niet bereiken door ons eigen vernuft, maar dat het naar ons toe komt op onwaarschijnlijke wijze.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

De toekomst zou waarschijnlijk alleen volle kerken zien tijdens feestdagen, waarbij een kleine groep de zaak draaiende houdt