OpinieOmbudsman

Trouw laat de corona-scepticus haar eigen graf graven

De onwaarheden van een actrice over corona, worden door de interviewster niet direct weersproken. Moet Trouw kritischer zijn of het oordeel overlaten aan lezers?

De kwestie

‘Wij zijn geen gekkies. Corona is ­gewoon een griepje’ staat boven het ­interview op 26 september met actrice Dorien Rose Duinker. Ze legt uit waarom zij doorgaat met de actie #ikdoenietmeermee, ook in een besloten whatsappgroep. Ze noemt corona ‘een gewone griep’ en wil de ‘andere kant’ belichten: “Wist je dat er ongeveer 300.000 mensen per dag sterven door de lockdown? En dat het algemeen bekend is dat ze (het IMF, red.) Wit-Rusland 900.000 miljoen hebben geboden om ook in lockdown te gaan, maar dat de regering dat heeft geweigerd?”

De volgende vraag is: weet u zeker dat dit geen nepnieuws is? Duinker zegt dat deze feiten worden aangedragen door de artsen en wetenschappers in de whatsappgroep. Met verwijzing naar Viruswaarheid-voorman Willem Engel zegt ze: “En Willem weet alles.” Het interview is opgeschreven in de vorm van vraag-antwoord.

De standpunten

Dit artikel bevat duidelijk controleerbare onwaarheden. Zoals een lezer voorrekent in een brief die de redactie op 29 september plaatst, is het genoemde getal van sterfgevallen enkel door de lockdown onwaarschijnlijk, het is al het dubbele van het normale aantal overlijdens wereldwijd. Had doorgevraagd, suggereert de lezer. ­Omdat er voor het ‘omkopen’ van Wit-Rusland geen bewijs is, lijkt dit een klassieke complottheorie. Welke ‘artsen en wetenschappers’ de feiten aandragen, staat niet in het stuk.

Het is journalistiek gebruik om geïnterviewden bij twijfel te vragen ‘klopt dat wel’? In de redactievergadering op maandag vragen enkelen zich af of dit artikel niet kritischer uitgewerkt had moeten worden. Anderen stellen dat Trouw-lezers wijs genoeg zijn om onwaarheden te herkennen.

De mediaredacteur die dit stuk schreef, benadrukt dat ze wilde laten zien hoe er binnen deze groep wordt gedacht, wat er voor waar wordt aangenomen. Tijdens twee telefoongesprekken werd haar duidelijk hoe sterk deze actrice zich, met collega’s, laat beïnvloeden door Willem Engel. Dat de voorman van Viruswaarheid een hele groep bekende Nederlanders meetrok, lang niet altijd naar hun zin, is een breder verhaal dat de redactie later in beeld wil brengen, zegt de mediaredacteur. Met deze vraag-antwoordvorm probeerde ze afstand te houden tussen haarzelf en de feiten die Duinker aandroeg. Uitleggen dat het allemaal niet klopte, had vreemd gestaan en overigens ook veel ruimte gekost, die er niet was. “Bovendien heeft in discussie gaan geen zin, ze is overtuigd en ziet tegenspraak ook al snel als onderdeel van een complot.”

Voor plaatsing is de tekst voorgelegd aan onder anderen de adjunct-hoofdredacteur. Die ging akkoord met plaatsing, mede omdat het stuk in de krant naast een ander stuk zou komen waarin de functie van ‘influencers’ als deze actrice wordt geduid. Ook de ­adjunct stelt dat Trouw-lezers zelf ­‘zeker de kwaliteit zien van de argumenten’. “Het is niet de rol van de krant om iemand als deze actrice af te branden. We proberen met respect in beeld te brengen hoe in haar groep wordt gedacht.” Hij voegt er wel aan toe dat deze aanpak niet dagelijks ­gevolgd moet worden.

Op internet was het interview losgekoppeld van het tweede, duidende stuk. Door een technisch probleem kwam de link naar dit tweede artikel niet mee onderaan het interview. De mediaredacteur noteert wel dat de reacties op internet vrijwel uitsluitend kritisch op Duinker waren. “Die mensen begrepen de boodschap van het stuk.”

Een lezer laat nog weten dat Duinker in het stuk zegt dat corona ‘een gewone griep is’, net een nuance anders dan de kop ‘corona is maar een griepje’. 

Opvallend genoeg leidde een ander stuk met een kritisch persoon over de coronamaatregelen, het portret op 25 juni van ‘bloemenmeisje’ Wendy Kroeze, ook tot discussie op de redactie. Zij komt aan het woord daags na een demonstratie tegen de maatregelen en zegt onder meer dat corona een ‘hoax’ is. Ook dat had volgens sommigen meer weerwoord moeten krijgen. Ook lezers reageerden met deze boodschap, een stuk meer dan in na het interview met actrice Duinker.

Oordeel

Hier is gekozen voor de vorm ‘laat de lezer oordelen’. Het sterke van deze variant is dat de lezer meer te weten komt over hoe deze groep denkt, dan wanneer de interviewster direct had gesteld ‘maar dat klopt helemaal niet’. Het antwoord ‘Willem weet alles’, op de vraag hoe Duinker aan haar bronnen komt, is veelzeggend. Laat de ­redactie snel in beeld brengen hoe de groep meeging met Viruswaarheid.

De interviewer maakt op subtiele wijze duidelijk dat een aantal feiten weleens ‘nepnieuws’ zou kunnen zijn. Binnen de vorm van vraag-antwoord, is het moeilijk nog meer kritiek te ­uiten. Een variant met redactionele tussenzinnen had dit voorkomen. Denk aan: “Officieel overlijden wereldwijd dagelijks 150.000 mensen, maar volgens Duinker is dat door de lockdown alleen al verdubbeld.” 

Kiezen voor deze vorm, met redactionele zinnen tussen de citaten, zorgt er overigens niet automatisch voor dat collega-redacteuren en lezers het stuk automatisch wel kritisch genoeg vinden. Dat blijkt uit het voorbeeld in juni van het portret van het ‘bloemenmeisje’.

Het is aan de redacteur om voor een variant te kiezen – voor beide aanpakken is iets te zeggen. Dit interview is op subtiele manier zeker kritisch. Wel moet de ­redactie zich afvragen of deze speciale behandeling, waarin de geïnterviewde eigenlijk niet serieus genoeg wordt ­genomen om tegenargumenten voor te leggen en haar ‘eigen graf graaft’ met onweersproken onzin, werkelijk ­getuigt van respect.

Edwin Kreulen schrijft wekelijks een column als ombudsman van Trouw. Eerdere afleveringen vindt u hier. Wilt u hem een kwestie voorleggen? Mail dan naar ombudsman@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden