OpinieMedia

Traditionele media, kom in actie om de democratie te beschermen

Donald Trump, Elon Musk, beautyvlogster Nikkie: beroemdheden gebruiken hun eigen kanalen om nieuws wereldkundig te maken. De krant en het journaal dreigen nu nieuwsvolgers te worden, in plaats van nieuwsmakers. De journalistiek moet zich zorgen maken, stellen trendanalisten Sander Duivestein en Thijs Pepping.

In een zeventien minuten durende video maakte beautyvlogster Nikkie bekend dat ze transgender is. Ze liep al langer rond met het plan uit de kast te komen. Nadat mensen om haar heen dreigden haar verhaal naar de pers te lekken, nam ze het heft in eigen handen. Ze vertelde dat het beangstigend is dat er mensen zijn die de identiteit van anderen niet respecteren. Met de bekendmaking in haar eigen vlog had ze de volledige controle over haar verhaal, waarbij ze zelfs een dikke middelvinger opstak naar haar chanteurs.

Opvallend was dat Nikkie in geen enkel journaal of praatprogramma te bekennen was. Hoewel alle traditionele media aandacht besteedden aan het nieuws, lijkt het erop dat de inmiddels wereldberoemde vlogster meent dat ze deze media niet nodig heeft. Daar kan ze gelijk in hebben. Via haar eigen kanaal bereikt Nikkie veel meer mensen dan alle talkshows bij elkaar.

Twitter

Nikkie is niet de eerste die zo de regie neemt. De machtsverschuiving is het afgelopen decennium ingezet. Beroemdheden zijn hun eigen medium geworden. President Trump twittert de hele dag door. Aan persvoorlichting doet hij niet meer. Traditionele media kunnen niet veel meer doen dan zijn zoveelste citaat op sociale media volgen. Tesla-topman Elon Musk trakteert zijn publiek regelmatig op bedrijfs­gevoelige onthullingen via Twitter. En eerder deze maand maakten prins Harry en zijn vrouw Meghan via een Instagrambericht hun vertrek uit het Britse koningshuis bekend. Daar moesten de traditionele media het mee doen. En via YouTube kon het publiek de gelive­streamde persconferentie van de ­van corruptie verdachte oud-Nissan-­bestuurder Ghosn eerder zien dan op het journaal.

Zo bepaalt niet langer de journalist de toon, maar de beroemdheid zelf. Iedereen wordt zo zijn eigen spindoctor met volledige controle over zijn eigen boodschap, die de burger al bereikt voordat onafhankelijke media daar überhaupt één woord over kunnen zeggen. Daarmee heeft de individu meer media-impact dan ooit, zo zonder ­tussenkomst en toetsing van de journalistiek. Voor de zogenoemde pulp­media, die leven van roddel en achterklap, is dat misschien niet heel erg. Wie weet is dat zelfs een verbetering. Zij ­nemen het al jarenlang niet zo nauw met de journalistieke ethiek. Echter, voor politiek, economie en eigenlijk de hele samenleving is de ontwikkeling zorgelijk.

Gerenommeerde media turven nu netjes hoe vaak politici liegen of onjuiste feiten verspreiden. De teller staat in de min. Tegelijkertijd zit het verhaal van diezelfde liegende politicus dan al lang en breed tussen de oren van vele burgers. Daarbij ontstaat het risico dat traditionele media de spreekbuis worden van nieuwe media en niet veel meer zijn dan de verzamelplaats van ­uitingen op sociale media.

Bellingcat

De objectieve journalistiek moet flink gaan investeren in waarheidsvinding. Onderzoeksjournalistiek is uiteraard niet nieuw. Maar wellicht moet die aanpak leidend worden, in plaats van wat nu ondersteunend lijkt. Zo heeft The New York Times al stappen gezet. De krant heeft de Nederlandse onderzoeksjournalist Christiaan Triebert van het burgerjournalistieknetwerk Bellingcat in de redactie opgenomen. Hij was een van degenen die de waarheid boven tafel brachten over het neerhalen van de Oekraïense Boeing door Iran.

Linksom of rechtsom is het zaak dat traditionele media niet langer moeten accepteren dat ze nu nieuwsvolgers zijn, in plaats van nieuwsmakers. Ze moeten in actie komen om onze gezonde democratie te blijven waarborgen.

Lees ook:

Een triomf voor de transgendergemeenschap

Fans van de razend populaire beauty-influencer Nikkie de Jager prijzen haar moed om op YouTube te delen dat ze geboren is in het verkeerde lichaam. Maar over de transitie zelf halen ze hun schouders op

Nikkie de Jager heeft geen fan minder na haar coming-out als trans

Het kost anno 2020 nog zichtbaar moeite om zoals Nikkie de Jager openlijk te vertellen dat je transgender bent. Maar het betekent niet meer dat je meteen ook je carrière op het spel zet. Dat was in de vorige eeuw nog anders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden