OpinieTurkije

Totdat Erdogan stopt zijn bondgenoten te bedreigen kan Turkije zelf geen volwaardige Navo-bondgenoot zijn

Nu Turkije openlijk Europa in gevaar brengt en de eigen rechtsstaat afbreekt, moet de Navo in actie komen. Maak Erdogan allereerst duidelijk dat zijn land geen volwaardige bondgenoot meer is. Dat betoogt Bas Bijlsma, oud-diplomaat en zelfstandig adviseur vredesvraagstukken.

Chantage. Overspel. Agressie. Deze woorden vatten de huidige internationale opstelling van Turkije goed samen. Begin deze maand nog bedreigde Erdogan zijn Navo-bondgenoot Griekenland met ‘pijnlijke gevolgen’. Dit naar aanleiding van spanningen over olie- en gasvoorraden in de Middellandse Zee. De Turkse president suggereerde zelfs de inzet van de Turkse ‘politieke, economische en militaire macht’ om Griekse territoriale claims de kop in te drukken. Alsof dit nog niet genoeg was dreigde Erdogans AK-partij opnieuw de ‘poort naar Europa’ te openen voor de miljoenen vluchtelingen die in Turkije verblijven en zagen we de bizarre Turkse aankondiging van schietoefeningen in de Middellandse Zee door Navo-vijand Rusland.

Waar de EU-leiders later deze maand spreken over eventuele sancties, blijft het binnen de Navo echter oorverdovend stil. Dat terwijl deze opstelling van Erdogan niet uit de lucht komt vallen. Turkije kocht al Russisch S400-luchtafweer, terwijl dit geschut juist de veiligheid en invloed van andere Navo-bondgenoten bedreigt. In Syrië verstoorde Turkije de terugdringing van Islamitische Staat (IS) door de Koerdische bondgenoten in die strijd aan te vallen. Zonder overleg met de Navo of de internationale coalitie tegen IS. Turkije drijft ook steeds verder af van de waardengemeenschap die de Navo in eerste instantie is. Erdogan holt de rechtsstaat uit en zijn lange arm terroriseert Turken tot in het buitenland.

Daarom is het hoog tijd dat de Navo zich aansluit bij de door EU-voorzitter Charles Michel bepleite benadering van ‘wortel en stok’ richting Turkije. De opstelling als bemiddelaar heeft te weinig vruchten afgeworpen. Erdogan is nu ook electoraal, economisch en geopolitiek kwetsbaar. Hij heeft de Navo harder nodig dan andersom. Recente nederlagen van zijn AK-partij, onder andere in zijn politieke bakermat Istanbul en de hoofdstad Ankara, brengen Erdogan politiek steeds verder in het nauw. Dit is mede te verklaren doordat het land in zwaar economisch weer verkeert sinds 2018.

Flirts met Rusland

Internationaal raakt Turkije daarbij steeds meer geïsoleerd. De relatie met de EU, Turkije’s belangrijkste handelspartner, stond al onder druk en daalde door de spanning in Middellandse Zee tot een nieuw dieptepunt. Erdogan kan maar beperkt terugvallen op zijn Russische ‘vriend’ Vladimir Poetin. Ondanks flirts tussen de twee mannen staan beide landen in Libië en Syrië juist tegenover elkaar op het slagveld. De relatie met de VS is broos, als gevolg van de eerder genoemde aanschaf van Russische wapens, maar ook vanwege handelsconflicten en andere relletjes.

De Navo moet daarom niet blijven handelen uit angst voor Erdogan, maar nu een grens trekken. Om te beginnen zouden Navo-landen bondgenootschappelijke verplichtingen jegens Turkije publiekelijk moeten opschorten. Zolang Erdogan Navo-bondgenoten bedreigt en Russisch militair materieel aanschaft, zou Turkije niet meer in aanmerking mogen komen voor het inroepen van artikel 5. Dit verdragsartikel ­bepaalt dat bondgenoten elkaar te hulp schieten als ze worden aangevallen.

Verder zou het bondgenootschap Turkse troepen moeten weren bij gezamenlijke oefeningen. Zo voorkom je dat Turkije gevoelige informatie doorspeelt aan derden en militaire ervaring opdoet die het tegen Griekenland of andere bondgenoten kan inzetten. Bovendien zal een hardere opstelling tegen Turkije tevens een signaal zijn aan anderen binnen het bondgenootschap die overwegen hun rechtsstaat te ontmantelen.

Kortom, totdat Erdogan stopt zijn bondgenoten te bedreigen kan Turkije zelf geen volwaardige Navo-bondgenoot zijn. Want met zulke bondgenoten heeft de Navo immers geen vijanden nodig.

Lees ook:

De Europese Unie moet ernaar streven Turkije maximaal aan zich te binden

Om de steeds terugkerende spanning met Turkije te verminderen zal de EU zich volgens het hoofdredactioneel commentaar van deze krant opnieuw moeten beraden over de langetermijnrelatie met Ankara. Dat is lastig en ook ongemakkelijk door de geregelde schendingen van mensenrechten door Ankara.

Macron heeft genoeg van Europese slapte, ook tegenover Turkije

De Franse president Macron ziet Turkije als een groot gevaar. Hij stuurde twee straaljagers en twee oorlogsbodems naar de oostelijke Middellandse Zee. Alleen praten helpt niet, denkt hij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden